NLVH Phân tích truyện ngắn Tình mẹ của Vũ Thị Thu

Đề bài: Phân tích truyện ngắn Tình mẹ của Vũ Thị Thu

TÌNH MẸ

                            (Vũ Thị Thu)

          Một cậu bé  mời mẹ tham dự buổi họp phụ huynh đầu tiên ở trường tiểu học.

 Điều cậu sợ đã thành sự thật, mẹ cậu nhận lời. Đây là lần đầu tiên giáo viên chủ nhiệm và bạn bè gặp mẹ cậu nhưng cậu lại rất xấu hổ vì ngoại hình của mẹ mình. Mặc dù bà cũng là một người phụ nữ đẹp nhưng lại có một vết sẹo lớn che gần toàn bộ mặt bên phải. Và cậu bé cũng chưa bao giờ hỏi mẹ tại sao có vết sẹo lớn đến vậy.

         Vào buổi họp mặt, tất cả mọi người đều ấn tượng bởi sự dịu dàng và vẻ đẹp tự nhiên của người mẹ mặc cho vết sẹo dài, thế nhưng cậu bé vẫn xấu hổ và thu mình vào một góc tránh ánh mắt mọi người. Ở đó, cậu bé nghe được mẹ nói chuyện với cô giáo.

         Cô giáo hỏi:

         – Làm sao chị bị vết sẹo lớn như vậy trên mặt?

         Người mẹ từ tốn trả lời:

        Thưa cô, khi con tôi còn bé, nó đang ở trong phòng thì lửa bốc lên. Mọi người đều sợ không dám vào vì ngọn lửa quá to, thế là tôi chạy vào. Lúc chạy đến chỗ con, tôi thấy một xà nhà đang rơi xuống nên đã vội vàng lấy thân mình che cho con. Tôi bị ngất xỉu, nhưng thật may đã có một anh lính cứu hỏa vào và cứu cả hai mẹ con tôi.

       Người mẹ chạm vào vết sẹo nhăn nhúm trên mặt, mỉm cười nói:

       – Vết sẹo này không chữa được nữa, nhưng cho đến giờ, tôi chưa hề hối tiếc về việc mình đã làm.”

      Nghe đến đây, cậu bé đã chạy nhanh về phía mẹ, nước mắt lưng tròng. Cậu ôm lấy mẹ và cảm nhận được tình yêu, sự hy sinh to lớn của mẹ dành cho mình. Cậu nắm chặt tay mẹ suốt cả ngày hôm đó như không rời.

                 (Nguồn:https://voh.com.vn/song-dep/truyen- ngăn-ve-me-431752.html)

 Dàn ý chi tiết

Mở bài

• Giới thiệu truyện ngắn Tình mẹ của tác giả Vũ Thị Thu.
• Nhấn mạnh giá trị nội dung và nghệ thuật của tác phẩm: một câu chuyện cảm động về tình mẫu tử thiêng liêng, được kể lại bằng giọng văn giản dị nhưng sâu sắc.

Thân bài

Nêu chủ đề

• Truyện Tình mẹ gửi gắm một chủ đề sâu sắc về tình mẫu tử thiêng liêng và lòng hy sinh vô điều kiện của mẹ dành cho con.
• Chủ đề này được thể hiện xuyên suốt tác phẩm, từ tình huống truyện, hình tượng nhân vật đến các chi tiết tiêu biểu.

Phân tích các khía cạnh của chủ đề

Chủ đề thể hiện qua tình huống truyện

• Tình huống truyện mở đầu bằng việc cậu bé mời mẹ đến buổi họp phụ huynh nhưng lại xấu hổ vì vết sẹo lớn trên mặt mẹ.
• Đây là một tình huống mang tính thử thách đối với cậu bé, đồng thời đặt ra vấn đề về sự nhận thức của con cái đối với sự hy sinh thầm lặng của cha mẹ.
• Cao trào của câu chuyện là khi cậu bé biết sự thật về vết sẹo và có sự thay đổi lớn trong nhận thức.

Chủ đề thể hiện qua nhân vật

• Nhân vật người mẹ:
  • Một người phụ nữ giản dị, hiền lành nhưng mang trên mặt vết sẹo lớn, dấu tích của sự hy sinh.
  • Khi kể về vết sẹo, bà không than vãn, oán trách mà dịu dàng mỉm cười, thể hiện tình yêu thương vô điều kiện, lòng bao dung và đức hy sinh cao cả.
• Nhân vật cậu bé:
  • Ban đầu mặc cảm, xấu hổ về mẹ, nhưng khi hiểu được sự thật, cậu xúc động, hối hận và nhận ra giá trị của tình mẫu tử.

Chủ đề thể hiện qua chi tiết tiêu biểu

• Chi tiết đặc sắc nhất là khoảnh khắc người mẹ chạm vào vết sẹo với nụ cười dịu dàng.
• Ý nghĩa:
  • Đây là chi tiết đánh dấu sự thức tỉnh của cậu bé và giúp nhấn mạnh chủ đề tình mẫu tử thiêng liêng.
  • Hành động ấy không chỉ thể hiện lòng bao dung và sự hy sinh của mẹ, mà còn là bài học sâu sắc về lòng biết ơn và tình yêu thương.

Ý nghĩa của chủ đề (thông điệp)

• Tình mẫu tử là vô giá, mỗi người con cần trân trọng và biết ơn mẹ khi còn có thể.
• Đừng để những mặc cảm hay sự vô tâm khiến ta quên đi tình yêu thương cao cả của mẹ.

Đặc sắc nghệ thuật và hiệu quả thẩm mỹ

Đặc sắc nghệ thuật

• Xây dựng tình huống truyện: có nút thắt và mở, giúp câu chuyện hấp dẫn, có cao trào cảm xúc.
• Nghệ thuật xây dựng nhân vật: thể hiện qua lời nói, hành động, suy nghĩ, giúp nhân vật trở nên chân thực và xúc động.
• Lựa chọn ngôi kể: kể theo ngôi thứ ba giúp câu chuyện khách quan, dễ dàng thể hiện suy nghĩ, cảm xúc của cả hai nhân vật.
• Ngôn ngữ giản dị, mộc mạc nhưng giàu sức gợi, dễ dàng chạm đến trái tim người đọc.

Hiệu quả thẩm mỹ

• Hiệu quả đối với việc thể hiện chủ đề:
  • Giúp truyền tải sâu sắc giá trị tình mẫu tử.
  • Thể hiện sự thức tỉnh của nhân vật cậu bé, từ đó khắc sâu bài học về lòng biết ơn.
• Hiệu quả đối với người đọc:
  • Gợi lên sự đồng cảm, xúc động, làm thức tỉnh lòng trân quý đối với cha mẹ.
  • Nâng cao nhận thức về tình cảm gia đình, giúp mỗi người trưởng thành hơn trong suy nghĩ và hành động.

III. Kết bài

• Khẳng định giá trị nội dung và nghệ thuật của tác phẩm: câu chuyện giản dị nhưng đầy xúc động về tình mẫu tử và lòng biết ơn.
• Liên hệ bản thân: Nhắc nhở mỗi người con hãy yêu thương, trân trọng mẹ khi còn có thể, bởi mẹ chính là món quà vô giá nhất trong cuộc đời.

Bài văn mẫu tham khảo

Trong nền văn học giàu giá trị nhân văn, tình mẫu tử luôn là một đề tài thiêng liêng, chạm đến trái tim bao thế hệ độc giả. Truyện ngắn Tình mẹ của Vũ Thị Thu là một tác phẩm đầy cảm động, khắc họa sâu sắc sự hy sinh cao cả của người mẹ dành cho con. Không chỉ hấp dẫn bởi cốt truyện giàu cảm xúc, tác phẩm còn để lại dấu ấn mạnh mẽ qua nghệ thuật kể chuyện tinh tế và những chi tiết giàu sức gợi.

Truyện ngắn Tình mẹ gửi gắm một chủ đề sâu sắc về tình mẫu tử thiêng liêng và lòng hy sinh vô điều kiện của mẹ dành cho con. Xuyên suốt câu chuyện, chủ đề này được thể hiện rõ nét từ tình huống truyện, hình tượng nhân vật đến những chi tiết giàu ý nghĩa. Mở đầu truyện là một tình huống éo le khi cậu bé mời mẹ đến dự buổi họp phụ huynh nhưng lại xấu hổ vì vết sẹo lớn trên mặt mẹ. Đây là một tình huống mang tính thử thách đối với nhân vật cậu bé, đồng thời đặt ra vấn đề về sự nhận thức của con cái đối với những hy sinh thầm lặng của cha mẹ. Nếu như lúc đầu, cậu bé né tránh ánh mắt của mọi người, mặc cảm về ngoại hình của mẹ, thì đến cuối truyện, khi biết được sự thật đằng sau vết sẹo ấy, cậu đã vỡ òa trong sự hối hận và yêu thương.

Chủ đề tình mẫu tử cũng được thể hiện sâu sắc qua hình tượng người mẹ. Bà không chỉ là một người phụ nữ có vẻ ngoài bình thường, mang trên mặt vết sẹo lớn, mà còn là hiện thân của tình yêu thương vô bờ bến. Khi cô giáo hỏi về vết sẹo, bà chỉ nhẹ nhàng kể lại câu chuyện năm xưa: ngôi nhà bốc cháy, không ai dám lao vào cứu con, và bà đã dùng thân mình che chở để con được sống. Vết sẹo trên khuôn mặt bà không chỉ là dấu tích của một tai nạn mà còn là minh chứng cho tình yêu, sự hy sinh quên mình. Điều đáng nói là dù trải qua đau đớn thể xác và những ánh nhìn không mấy thiện cảm, bà vẫn luôn mỉm cười, không hề than vãn hay oán trách. Chính sự bao dung, nhẫn nại ấy đã làm sáng lên vẻ đẹp của người mẹ trong truyện.

Không chỉ thông qua nhân vật, tác phẩm còn để lại dấu ấn sâu sắc qua những chi tiết đầy ý nghĩa. Đặc biệt, khoảnh khắc người mẹ chạm vào vết sẹo với nụ cười dịu dàng và câu nói: “Vết sẹo này không chữa được nữa, nhưng cho đến giờ, tôi chưa hề hối tiếc về việc mình đã làm” chính là chi tiết giàu giá trị biểu tượng. Hành động nhỏ ấy như một lời khẳng định về tình yêu thiêng liêng mà người mẹ dành cho con, đồng thời gợi lên sự thức tỉnh trong lòng cậu bé. Cậu đã nhận ra rằng vết sẹo trên khuôn mặt mẹ không làm mẹ xấu xí mà ngược lại, đó là minh chứng cho một vẻ đẹp lớn lao – vẻ đẹp của sự hy sinh.

Bên cạnh nội dung sâu sắc, truyện ngắn Tình mẹ còn ghi dấu ấn nhờ những đặc sắc nghệ thuật. Trước hết, tác giả đã xây dựng tình huống truyện đầy kịch tính, có nút thắt và mở, giúp làm nổi bật sự chuyển biến trong tâm lý nhân vật cậu bé. Nghệ thuật khắc họa nhân vật chân thực, tự nhiên, không chỉ thông qua ngoại hình mà còn qua lời nói, hành động. Người mẹ hiện lên không cần những lời ca ngợi mỹ lệ, nhưng chính sự dịu dàng, kiên nhẫn và tình yêu thương vô điều kiện đã làm sáng bừng lên vẻ đẹp của bà. Truyện được kể bằng ngôi thứ ba, giúp người đọc tiếp cận một cách khách quan, đồng thời dễ dàng cảm nhận sự thay đổi trong nhận thức của cậu bé. Ngôn ngữ trong truyện giản dị nhưng đầy sức gợi, giàu cảm xúc, khiến người đọc không khỏi bồi hồi, xúc động khi chứng kiến giọt nước mắt của cậu bé – giọt nước mắt của sự thức tỉnh và tình yêu thương.

Hiệu quả thẩm mỹ của truyện không chỉ thể hiện qua cách truyền tải chủ đề mà còn qua những tác động mạnh mẽ đến tâm hồn người đọc. Câu chuyện giúp mỗi người nhận ra giá trị của tình mẫu tử, để rồi nhìn lại chính mình và tự hỏi: ta đã đủ thấu hiểu và biết ơn mẹ chưa? Truyện cũng mang đến bài học sâu sắc về nhân cách con người, về sự trân trọng và biết ơn những gì ta đang có. Không chỉ là một câu chuyện về tình mẹ, Tình mẹ còn là tấm gương phản chiếu, để mỗi người con nhận thức rõ hơn về trách nhiệm của mình đối với những hy sinh thầm lặng mà mẹ đã dành cho ta.

Tóm lại, truyện ngắn Tình mẹ của Vũ Thị Thu không chỉ là một câu chuyện xúc động về tình mẫu tử mà còn là một bài học sâu sắc về lòng biết ơn và sự trân trọng. Tác phẩm đã để lại những dư âm lắng đọng trong lòng người đọc, khiến ta càng thêm yêu thương, kính trọng mẹ hơn. Sau khi khép lại trang truyện, có lẽ ai trong chúng ta cũng sẽ muốn quay về bên mẹ, ôm mẹ thật chặt và nói một lời cảm ơn chân thành nhất.