Phân tích đánh giá chủ đề của bài thơ Qua dốc Mẹ Bồng Con – Nguyễn Lãm Thắng

Đề bài: Anh/chị hãy viết một đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) Phân tích đánh giá chủ đề của bài thơ Qua dốc Mẹ Bồng Con – Nguyễn Lãm Thắng

Ngập ngừng dốc Mẹ Bồng Con

gió khe khẽ thoảng, hương ngòn ngọt đưa

ngậm ngùi nhớ mẹ ngày xưa

bồng con tay mẹ sớm trưa ấm nồng

Lời ru dịu sóng dòng sông

đưa con về với ruộng đồng ca dao

lời ru êm ả ngọt ngào

đôi tay mẹ cũng dạt dào nhịp đưa

Bồng con ấm lạnh bao mùa

tay gầy, gầy những sớm trưa chống chèo

bồng con một thuở gieo neo

tay gầy là nắng mưa gieo thắm đồng

Tay gầy cho lúa đơm bông

cho con lớn giữa biển lòng mẹ yêu

dốc Bồng Con ngập ngừng chiều

rưng rưng nhớ… nhớ mẹ nhiều… mẹ ơi!

(“Qua dốc Mẹ Bồng Con”, Nguyễn Lãm Thắng, in trong tập thơ Điệp ngữ tình,  Nxb Hội Nhà văn, Hà Nội, 2007)

Dàn ý chi tiết

1. Mở bài

• Giới thiệu hoàn cảnh cảm xúc: khi đi qua con dốc có tên “Mẹ Bồng Con”, nhà thơ chợt nhớ đến mẹ.
• Nêu chủ đề cần nghị luận: từ tên dốc gợi hình ảnh thân thương ấy, nhà thơ liên tưởng đến những năm tháng tuổi thơ được mẹ chăm sóc, để rồi bày tỏ nỗi nhớ và tình yêu thương sâu nặng dành cho mẹ.

Có những địa danh không chỉ là một cái tên trên bản đồ, mà là chiếc chìa khóa mở về miền ký ức sâu kín nhất của mỗi con người. “Dốc Mẹ Bồng Con” trong bài thơ của Nguyễn Lãm Thắng là một địa danh như thế—mộc mạc, hiền lành, gợi ra hình ảnh thiêng liêng nhất của đời người: mẹ bồng con. Chỉ một thoáng dừng chân trước con dốc ấy, tâm hồn nhà thơ như bị chạm vào một mạch ngầm xúc cảm, để ký ức tuổi thơ được đánh thức, để tình mẫu tử bừng lên đầy ấm áp. Như Chế Lan Viên từng viết: “Con dù lớn vẫn là con của mẹ / Đi hết đời lòng mẹ vẫn theo con,” chủ đề của bài thơ chính là tiếng gọi tha thiết từ nguồn cội—tình yêu, nỗi nhớ và lòng biết ơn vô hạn dành cho người mẹ đã nuôi nấng, chở che.

2. Thân bài

a. Giải thích – nêu chủ đề

• Tên dốc “Mẹ Bồng Con” như một gợi nhắc mộc mạc về tình mẫu tử.
• Từ gợi ý ấy, cảm xúc trong lòng nhà thơ được đánh thức, dẫn về những ký ức tuổi thơ đầy thương mến.

b. Phân tích – triển khai cảm xúc của nhà thơ

– Chủ đề: Việc đi qua dốc Mẹ Bồng Con khiến nhà thơ nghĩ đến người mẹ của mình, xưa đã bồng bế mình, nuôi nấng mình khôn lớn; qua đó nhà thơ thể hiện nỗi nhớ, lòng biết ơn, tình thương yêu tha thiết đối với mẹ.

– Phân tích, đánh giá: Cái tên dốc Mẹ Bồng Con đã khơi nguồn cảm hứng cho tác giả, để từ đó tác giả nghĩ về người mẹ của mình.

+ Nghĩ ngày xưa mẹ cũng bồng bế mình sớm trưa trong vòng tay ấm áp tình yêu thương.

+ Nghĩ về lời ru êm ả, ngọt ngào của mẹ đã bồi đắp tâm hồn mình.

+ Nghĩ về những gian lao, vất vả mà mẹ đã phải trải qua để chở che, bảo bọc, nuôi nấng con khôn lớn.

+ Bài thơ khép lại với nỗi nhớ rưng rưng. Trong nỗi nhớ ấy có cả niềm yêu thương, lòng tri ân, có cả cái khao khát được gặp lại mẹ để bộc lộ nỗi nhớ niềm thương và lòng biết ơn sâu sắc ấy.

c. Đánh giá – mở rộng

• Tình cảm của nhà thơ cũng là tình cảm chung của mỗi con người: khi xa quê, chỉ một hình ảnh nhỏ cũng đủ làm bừng dậy ký ức về mẹ.
• Bài thơ nhắc mỗi người biết trân trọng mẹ, biết dành thời gian để quan tâm, báo đáp những hi sinh thầm lặng ấy.

3. Kết bài

• Khẳng định: bài thơ gợi lên một tình mẫu tử thiêng liêng, giản dị mà sâu sắc.
• Dốc “Mẹ Bồng Con” trở thành biểu tượng đẹp, gợi nhắc mỗi người về mẹ – người đã bồng bế, chở che ta suốt đời; qua đó nhắc nhở ta sống biết ơn và yêu thương nhiều hơn.

Khi bài thơ khép lại bằng tiếng gọi “mẹ ơi” rưng rưng, ta hiểu rằng qua dốc Mẹ Bồng Con, nhà thơ đâu chỉ đi qua một địa danh—anh đi qua chính tuổi thơ mình, đi qua bao mùa tảo tần của mẹ. Chủ đề của bài thơ vì vậy không dừng ở nỗi nhớ, mà còn là lời nhắc lặng lẽ gửi đến mỗi chúng ta: tình mẫu tử là điều bền vững nhất, là nơi để trở về, là cội nguồn để biết sống đẹp hơn. Trong nhịp sống vội vàng, có lẽ ai cũng cần một lần “ngập ngừng dốc Mẹ Bồng Con” để nhìn lại, để thương mẹ hơn, và để kịp nói với mẹ những điều yêu thương không phải chờ đến mai.