NLVH PHÂN TÍCH TRUYỆN NGẮN NHỮNG BÔNG HOA HÌNH TRÁI TIM

Đề bài: PHÂN TÍCH TRUYỆN NGẮN NHỮNG BÔNG HOA HÌNH TRÁI TIM

                                        NHỮNG BÔNG HOA HÌNH TRÁI TIM

Tác giả: Võ Thu Hương

Phía sau lưng nhà Chi là một đồi hoa rất đẹp. Mẹ kể, ngày mẹ bé như Chi bây giờ, đồi hoa ấy   rộng thênh thang, hương thơm ngan ngát đi cách xa gần cây số vẫn còn nghe. Mỗi dịp xuân về tết đến, du khách, thương khách rộn rịp vào ra đồi hoa rất vui. Từng chuyến xe hoa nối nhau thành dải cầu vồng lung linh tuyệt đẹp vòng qua lưng đồi theo chân những chị, những cô hàng hoa ra phố. Giờ người ta chuộng hoa hồng Đà Lạt, hoa cúc Hà Nội… những loại hoa chân phương như ở đồi hoa sau   lưng nhà dần bị quên dần. Hơn thế, ở phố, càng ngày tấc đất càng hóa tấc vàng, đất trồng hoa thu nhỏ dần, nhỏ dần. Vậy là bây giờ đồi hoa ấy bé tí teo, nằm lọt thỏm trong lòng phố. Chính xác thì đồi hoa năm xưa chỉ còn là vườn hoa lọt thỏm giữa nhà cao nhà thấp. Dường như chỉ dăm ba ngày kề cận Tết về, người ta mới nhớ đến sự có mặt của vườn hoa ấy. Còn có duy nhất một vườn hoa không hề suy suyển là vì có một người không hề biết đất là vàng. Ông cũng không biết cả làng hoa đã không trồng hoa như ngày xưa nữa. Mắt ông Ngọc bị mù. Hàng ngày ông vẫn lom khom xách bình nước lên trên khoảnh đất trồng hoa của mình tưới hoa.

Chi và đám bạn vẫn thường lang thang loanh quanh vườn hoa ông Ngọc. Ông Ngọc thật tài, ông không nhìn được nhưng chẳng cần gió thoảng qua ông cũng nói vanh vách trúng như thần rằng hôm nay hoa hồng nhung nở nhiều hay hồng bạch nở nhiều? Cúc hay thược dược nở nhiều… Mỗi loài hoa có một hương thơm khác nhau, như mang một mật ngữ khác nhau. Chỉ cần yêu hoa sẽ hiểu  được. Khi Chi thắc mắc, ông Ngọc giải thích như thế, gương mặt ông rất tươi vui.

Đám trẻ yêu hoa quyết tâm “nghe” bằng được mật ngữ của hoa. Chúng đến hàng ngày theo chân ông ra vườn giúp ông tưới nước. Và để học “nghe” mật ngữ hoa, chúng hít thật sâu từng hương hoa, học thuộc tên từng loài hoa trong vườn. Khi đã thuộc hết tên loài hoa, chúng… nhắm mắt theo ông Ngọc để đoán hương hoa. Mỗi ngày thêm một chút kinh nghiệm, giờ thì Chi cũng đã có thể đoán  trúng phóc hôm nay hoa nào nở ở góc vườn nào. Nhưng phải cần có quyền trợ giúp từ cô gió. Không có gió vẫn đoán trúng tài tình như ông Ngọc thì cả đám không thể làm được.

Hoa ông Ngọc trồng thường ít bán cho khách lạ, hầu như chỉ bán cho khách quen. Có lẽ vì khách quen không ai nỡ lừa ông. Ông bán hoa theo bó. Một bó hoa cúc 5000 đồng. Một bó hoa hồng 10.000 đồng… Người ngay thương ông, chỉ hái mỗi bó tầm 5 – 10 bông, có khi bỏ vào cả 20.000 đồng không đòi tiền thối. Kẻ gian vội vã quơ cào cả vạt hoa không thương tiếc. Chỉ cốt sao càng nhiều hoa càng hời mà không nghĩ tới ông lão có đôi mắt mờ câm mờ điếc đứng xa xa với tâm hồn tủi buồn.

Những điều ấy có thể lọt qua mắt ông Ngọc nhưng không thể lọt qua mắt Chi và đám bạn. Mấy lần lang thang dạo quanh vườn hoa, cả đám đã rất bất bình và bàn nhau kế hoạch lên thời gian biểu trực vườn hoa.

– Thay vì cả đám lang thang vườn hoa tùy hứng như trước đây, giờ tụi mình chia lịch lên vườn hoa nhen? Có như vậy mình mới giúp ông Ngọc canh chừng vườn hoa được. – Duy mập nói, giọng nghiêm trọng.

Cả đám đương nhiên đồng ý. Lịch chia ra dựa trên những buổi, ngày rảnh rỗi, được nghỉ học. Vườn ông Ngọc luôn luôn có một trợ lí nhí đắc lực bên cạnh ông. Trợ lí ấy luôn cười khì hỉnh mũi khi ông giới thiệu: “Cháu tôi đấy”. Trợ lí nhí thấy mình oai lắm khi la to: “Đủ rồi cô/ chú ơi” lúc có khách nào lỡ tay hái nhiều quá. Ông Ngọc đứng ở góc vườn, vẻ mặt tươi vui và khóe miệng rung rung cười mỉm.

Mẹ nói, đẹp nhất trong vườn ông Ngọc không phải là hoa hồng hay hoa huệ mà là những bông hoa hình trái tim. Bông hoa hình trái tim ấy còn có tên rất chi là ngộ nghĩnh: Duy mập, Chi toét, Thịnh còi… Những bông hoa hình trái tim ấy vừa nở rất thắm tươi trong vườn xuân năm nay. Và vì thế, với mẹ, chẳng phải là hoa cúc Hà Nội, hoa hồng Đà Lạt đẹp nhất, mà chính là những đóa xuân ngời trong vườn hoa nhỏ tưởng như bị bỏ quên giữa lòng phố sá.

(Nguồnhttp://vanhocnghethuathatinh.org.vn)

Dàn ý chi tiết

Mở bài:

• Giới thiệu truyện ngắn Những bông hoa hình trái tim của tác giả Võ Thu Hương.
• Khẳng định giá trị nội dung và nghệ thuật của tác phẩm:
  • Đề cao lòng nhân hậu, tình yêu thiên nhiên và sự sẻ chia giữa con người.
  • Nghệ thuật kể chuyện tinh tế, giàu hình ảnh biểu tượng.

Thân bài:

Chủ đề của truyện

• Truyện gửi gắm chủ đề sâu sắc về:
  • Lòng nhân ái, tình yêu thiên nhiên.
  • Ý nghĩa của việc bảo vệ những giá trị tốt đẹp giữa sự đổi thay của xã hội.
  • Khẳng định rằng vẻ đẹp thực sự không chỉ nằm ở hình thức bên ngoài mà còn ở tâm hồn và hành động của con người.

Phân tích các khía cạnh của chủ đề

Chủ đề thể hiện qua tình huống truyện

• Tình huống truyện giàu tính biểu tượng:
  • Ông Ngọc – một ông lão mù vẫn ngày ngày chăm sóc vườn hoa giữa lòng phố thị đang đổi thay.
  • Vườn hoa từng là niềm tự hào của làng quê nhưng nay bị lãng quên.
  • Sự đối lập giữa tình yêu thiên nhiên và sự thờ ơ của xã hội làm nổi bật chủ đề của truyện.

Chủ đề thể hiện qua nhân vật

• Nhân vật ông Ngọc:
  • Người trồng hoa dù đã mù, thể hiện sự kiên trì, thủy chung với những giá trị đẹp đẽ.
  • Ông không nhìn thấy hoa nhưng cảm nhận chúng bằng trái tim yêu thương.
  • Biểu tượng cho những con người bền bỉ gìn giữ cái đẹp giữa sự đổi thay.
• Nhóm trẻ nhỏ (Chi, Duy, Thịnh):
  • Ban đầu chỉ yêu thích vườn hoa, nhưng khi chứng kiến sự tham lam và thờ ơ của những người xung quanh, các em đã quyết định hành động.
  • Chi tiết các em chia ca trực để bảo vệ vườn hoa thể hiện sự trưởng thành, tinh thần trách nhiệm và lòng nhân ái.
  • Các em chính là những “bông hoa hình trái tim” đẹp nhất trong khu vườn của ông Ngọc.

Chủ đề thể hiện qua chi tiết tiêu biểu

• Hình ảnh “những bông hoa hình trái tim”:
  • Là hình ảnh ẩn dụ giàu ý nghĩa, thể hiện tinh thần cốt lõi của tác phẩm.
  • Khi mẹ của Chi khẳng định rằng những bông hoa đẹp nhất không phải là hoa hồng hay hoa cúc mà chính là những đứa trẻ biết yêu thương và sẻ chia, tác phẩm đã gửi đi một thông điệp sâu sắc: vẻ đẹp thực sự nằm ở tấm lòng nhân hậu.

Ý nghĩa của chủ đề (Thông điệp tác phẩm)

• Tình yêu thương và sự sẻ chia là những điều quý giá nhất trong cuộc sống.
• Lòng tốt không cần thể hiện qua những điều lớn lao mà có thể xuất phát từ những hành động giản dị như bảo vệ một vườn hoa hay giúp đỡ một người già.
• Khi con người biết trân trọng và bảo vệ những giá trị tốt đẹp xung quanh, cuộc sống sẽ ý nghĩa hơn.

Đặc sắc nghệ thuật và hiệu quả thẩm mỹ

Đặc sắc nghệ thuật

• Xây dựng tình huống truyện:
  • Giản dị nhưng đầy ý nghĩa, thể hiện sự đối lập giữa lòng nhân ái và sự vô tâm.
  • Làm nổi bật thông điệp về sự gìn giữ những điều đẹp đẽ trong cuộc sống.
• Nghệ thuật xây dựng nhân vật:
  • Không miêu tả trực tiếp mà khắc họa nhân vật qua hành động, lời nói và suy nghĩ.
  • Nhân vật hiện lên sinh động, chân thực và giàu cảm xúc.
• Lựa chọn ngôi kể và tác dụng:
  • Ngôi kể thứ ba giúp câu chuyện khách quan, linh hoạt, tạo sự gắn kết giữa người đọc và nhân vật.
• Đặc sắc trong việc sử dụng ngôn ngữ:
  • Ngôn ngữ nhẹ nhàng, trong sáng, giàu chất thơ.
  • Hình ảnh ẩn dụ như “mật ngữ của hoa”, “những bông hoa hình trái tim” tạo hiệu ứng nghệ thuật cao.

Hiệu quả thẩm mỹ

• Hiệu quả đối với việc thể hiện chủ đề:

• Giúp làm nổi bật chủ đề tình yêu thương và lòng nhân hậu.
• Khiến câu chuyện trở nên nhẹ nhàng nhưng sâu sắc.

• Hiệu quả đối với người đọc:

• Giúp người đọc nhận thức sâu sắc hơn về giá trị của lòng tốt và tinh thần trách nhiệm.
• Gợi lên cảm xúc chân thành, khiến người đọc thêm yêu thương và trân trọng những điều giản dị trong cuộc sống.
• Khơi gợi niềm tin vào sự tử tế, tinh thần sẻ chia giữa con người với con người.

III. Kết bài:

• Khẳng định giá trị của tác phẩm: Truyện ngắn Những bông hoa hình trái tim không chỉ là một câu chuyện về thiên nhiên và con người mà còn là một bài ca về tình yêu thương, lòng nhân hậu và sự sẻ chia.
• Thông điệp và liên hệ: Tác phẩm giúp người đọc nhận ra rằng ai cũng có thể trở thành một “bông hoa hình trái tim”, lan tỏa yêu thương và sự sẻ chia đến với mọi người.

Bài văn mẫu tham khảo

Truyện ngắn Những bông hoa hình trái tim của Võ Thu Hương là một tác phẩm nhẹ nhàng nhưng giàu ý nghĩa, đem đến cho người đọc những cảm xúc sâu lắng về lòng nhân hậu, tình yêu thiên nhiên và sự sẻ chia giữa con người với nhau. Với cách kể chuyện dung dị, giàu cảm xúc, truyện đã thành công trong việc khắc họa hình tượng nhân vật chân thực, cùng những chi tiết giàu sức gợi. Không chỉ mang giá trị nội dung sâu sắc, tác phẩm còn tạo ấn tượng mạnh mẽ bởi nghệ thuật kể chuyện giàu tính biểu tượng và hình ảnh ẩn dụ tinh tế, để lại dư âm trong lòng người đọc về những giá trị giản dị nhưng cao quý trong cuộc sống.

Truyện gửi gắm một chủ đề sâu sắc về lòng nhân ái, tình yêu thiên nhiên và ý nghĩa của việc bảo vệ những điều đẹp đẽ trong cuộc sống. Đó không chỉ là tình yêu đối với thiên nhiên, cây cỏ mà còn là sự trân trọng, giữ gìn những giá trị nhân văn, bất chấp sự đổi thay của thời gian. Trong nhịp sống hối hả, có những con người vẫn âm thầm gìn giữ những điều tốt đẹp, và có những trái tim hồn nhiên biết nâng niu, bảo vệ chúng. Tác phẩm đề cao giá trị của tình yêu thương, trách nhiệm và sự chân thành, khẳng định rằng điều làm nên vẻ đẹp thực sự không phải là những bông hoa rực rỡ, mà là tấm lòng biết yêu thương và sẻ chia.

Chủ đề này được thể hiện xuyên suốt tác phẩm qua nhiều khía cạnh, từ tình huống truyện đến hình tượng nhân vật và những chi tiết giàu ý nghĩa. Trước hết, truyện được xây dựng trên một tình huống giàu tính biểu tượng: giữa lòng phố thị xô bồ, một ông lão mù vẫn ngày ngày chăm sóc vườn hoa của mình, mặc cho sự đổi thay của thời đại. Vườn hoa nhỏ bé ấy từng là niềm tự hào của làng quê nhưng giờ đây bị lãng quên, chỉ còn lại trong ký ức và tình yêu của ông lão. Hành động chăm sóc hoa của ông Ngọc không chỉ thể hiện tình yêu thiên nhiên mà còn là sự nâng niu, giữ gìn những giá trị truyền thống. Tình huống truyện cũng đặt ra một nghịch lý: khi con người ngày càng hối hả chạy theo những giá trị vật chất, những điều bình dị như vườn hoa, như lòng tốt lại dần bị lãng quên. Nhưng ngay giữa sự vô tâm ấy, vẫn có những con người biết trân trọng, gìn giữ những vẻ đẹp tinh thần, như nhóm trẻ nhỏ Chi, Duy, Thịnh.

Hình tượng nhân vật trong truyện cũng góp phần thể hiện sâu sắc chủ đề tác phẩm. Ông Ngọc, một người đàn ông mù lòa nhưng vẫn tận tụy với khu vườn của mình, là biểu tượng của những con người kiên trì giữ gìn cái đẹp, bất chấp sự thay đổi của cuộc sống. Ông không nhìn thấy hoa nhưng lại “cảm nhận” được chúng bằng tất cả tình yêu và sự thấu hiểu. Nhóm trẻ nhỏ ban đầu chỉ đơn thuần thích thú với vườn hoa, nhưng khi chứng kiến sự tham lam và thờ ơ của những người xung quanh, các em đã quyết định hành động. Chi tiết các em chia ca trực để bảo vệ vườn hoa không chỉ thể hiện sự hồn nhiên, trong sáng mà còn cho thấy sự trưởng thành trong nhận thức. Các em không chỉ yêu hoa mà còn biết đứng lên để bảo vệ điều tốt đẹp, trở thành “những bông hoa hình trái tim” đẹp nhất trong khu vườn của ông Ngọc.

Đặc biệt, hình ảnh “những bông hoa hình trái tim” là một chi tiết giàu ý nghĩa, thể hiện tinh thần cốt lõi của tác phẩm. Khi mẹ của Chi khẳng định rằng những bông hoa đẹp nhất không phải là hoa hồng, hoa cúc mà chính là những đứa trẻ biết yêu thương, giúp đỡ người khác, tác phẩm đã gửi đi một thông điệp đầy nhân văn: vẻ đẹp thực sự không chỉ nằm ở hình thức mà còn ở tâm hồn và hành động của con người. Đây là một chi tiết ẩn dụ tinh tế, giúp câu chuyện trở nên sâu sắc và để lại ấn tượng lâu dài trong lòng người đọc.

Không chỉ hấp dẫn bởi nội dung, truyện còn đặc sắc bởi nghệ thuật kể chuyện tinh tế và giàu cảm xúc. Trước hết, tình huống truyện được xây dựng theo lối giản dị nhưng đầy ý nghĩa, tạo nên sự đối lập giữa những con người vô tâm và những người biết trân trọng giá trị cuộc sống. Nghệ thuật khắc họa nhân vật cũng được tác giả sử dụng khéo léo, thông qua hành động, lời nói và suy nghĩ để bộc lộ tính cách và phẩm chất của họ. Việc lựa chọn ngôi kể thứ ba giúp câu chuyện trở nên khách quan, linh hoạt trong việc miêu tả diễn biến tâm lý nhân vật, đồng thời tạo ra sự gắn kết giữa người đọc và câu chuyện. Ngôn ngữ truyện nhẹ nhàng, giàu chất thơ, đặc biệt với những hình ảnh ẩn dụ như “mật ngữ của hoa”, “những bông hoa hình trái tim”, giúp tác phẩm trở nên lắng đọng, sâu sắc hơn.

Hiệu quả thẩm mỹ của những đặc sắc nghệ thuật trong truyện được thể hiện rõ ràng qua việc khắc họa thành công chủ đề và tạo ấn tượng mạnh mẽ cho người đọc. Những biện pháp nghệ thuật ấy không chỉ làm nổi bật vẻ đẹp của lòng nhân ái mà còn giúp người đọc nhận thức sâu sắc hơn về giá trị của sự sẻ chia và trách nhiệm trong cuộc sống. Đọc truyện, ta không chỉ cảm thấy rung động trước vẻ đẹp giản dị của thiên nhiên và tình người mà còn nhận ra ý nghĩa lớn lao của những hành động nhỏ bé nhưng đầy yêu thương. Câu chuyện giúp ta trân trọng hơn những điều bình dị quanh mình, khơi gợi lòng nhân hậu và ý thức bảo vệ những điều tốt đẹp trong cuộc sống.

Truyện ngắn Những bông hoa hình trái tim không chỉ là một câu chuyện về thiên nhiên và con người mà còn là một bài ca về tình yêu thương, lòng nhân hậu và sự sẻ chia. Qua tác phẩm, nhà văn đã gửi gắm thông điệp ý nghĩa về cách sống yêu thương, biết trân trọng và bảo vệ những giá trị tốt đẹp, dù nhỏ bé nhưng thiêng liêng. Câu chuyện giúp người đọc thêm niềm tin vào lòng tốt, thôi thúc mỗi người biết yêu thương và lan tỏa điều đẹp đẽ ấy đến với những người xung quanh. Chính mỗi chúng ta, với một tấm lòng biết yêu thương và sẻ chia, cũng có thể trở thành “những bông hoa hình trái tim” trong cuộc đời này.