Phân tích văn bản Những chiếc lá thơm tho của tác giả Trương Gia Hòa

Đề bài: Phân tích văn bản Những chiếc lá thơm tho của tác giả Trương Gia Hòa

NHỮNG CHIẾC LÁ THƠM THO

(Trương Gia Hòa)                                                                        

Bà hay bày cho tôi cách chơi với những chiếc lá. Những con cào cào, con chim sẻ, con rết thắt bằng lá dừa. Những cái lồng đèn bằng lá cau kiểng. Hay là lá chuối, xé ra cho đều rồi trở mặt đan nong mốt, nong hai. À, bà còn chỉ tôi cách làm đầu trâu bằng lá xoài, làm cái làn xách đi hái hoa, bắt bướm bằng lá dừa nước nữa…

Những chiếc lá của bà, đã từng kì diệu hơn cả thuốc tiên khi tôi còn nhỏ. Sau này, sống một mình nơi phố thị, mỗi khi bị cảm, tôi mua ở tiệm thuốc tây vài viên thuốc xông. Nấu một nồi nước rồi cho dung dịch trong viên thuốc ấy vào nồi, hơi nóng bốc lên cũng thơm hương sả, hương lá bưởi, lá chanh, cũng vã mồ hôi, cũng thông mũi sảng khoái, rồi thôi, tôi vẫn phải uống thuốc, vẫn phải bẹp dí ở nhà hai ba bữa mới ngóc đầu dậy nổi. Những ngày như thế, tôi thèm được ở gần bà, để nhõng nhẽo, để sụt sịt, rồi bà sẽ thương mình “đứt ruột” mà đi nhanh ra sau nhà, hái bảy tám loại lá vào nấu cho tôi một nồi xông. Tôi thường tuyên bố mình hết bệnh sau khi chui ra khỏi chăn, mồ hôi nhễ nhại, ngồi quay lưng cho bà lật áo lau mồ hôi khắp người. Đôi khi tôi nghĩ, hay là nồi lá xông ngày xưa nhờ có mồ hôi của bà mà tôi nhanh hết bệnh? Còn bây giờ, tìm được người đổ mồ hôi cho mình sao mà khó quá, nên tôi bệnh hoài, nên tôi uống thuốc hoài.

[…] Những chiếc lá của bà thơm. Thơm ngọt ngào suốt hành trình tuổi thơ tôi. Thơm bâng khuâng cho đến tận bây giờ và thơm dịu dàng cho cả những ngày mai. Những chiếc lá của bà, còn thơm ở một hành trình thiên thu khác, hành trình ông tôi trở về cát bụi.

Tôi nhớ ngày đó, dường như biết trước được sự ra đi của ông, bà sai anh rể tôi ra ngoài bưng hái lá tràm khuynh diệp. Anh tôi chèo ghe dọc sông Vàm Cỏ, hái được đầy xuồng thứ lá thơm nồng ấy, chở về cho bà ba bao to, bà đổ hết chúng ra phơi trước sân nhà. Ba buổi chiều liên tục, khi trời hết nắng thì bà gom chúng lại trên một chiếc đệm bàng to. Bà im lặng làm, không sai bảo cháu con, mà dáng bà ngồi gom lá nhìn sao buồn quá. Khi ấy tôi còn nhỏ, tôi không biết bà nghĩ gì trong lòng, cũng không biết mình sắp sửa mất đi một người thân, rất thân. Tôi không biết bà phơi lá làm gì, nhưng sự tỉ mẩn, sự toàn tâm và nét u sầu của bà khiến tôi ngại ngần không dám hỏi.

Nhà tôi những ngày ấy thơm mùi khuynh diệp mà ai nấy cũng xao xác, thất thần, nhất là ba tôi và bà. Vài ngày sau thì ông tôi đi. Người ta dùng toàn bộ số lá ấy lót dưới đáy hòm, rồi phủ lên một tấm vải trắng… Ông tôi nằm trên ấy, chắc chắn êm lắm. Lúc đó tôi mới biết, bà tôi cầu mong gì cho hành trình thăm thẳm của ông. Tôi tin là ông nghe được hương tràm thơm, hương tràm thơm mùi hạnh phúc, hạnh phúc được người bạn đời của mình chăm lo ân cần như thế. Kể cả khi ông đã nhắm mắt, buông bỏ hết mọi thứ.

[…] Vậy đó, tuổi thơ tôi thơm tho và rực rỡ với bà và với những chiếc lá thần thánh. Những chiếc lá diệu kì cho đến tận hôm nay. Mỗi khi cầm chiếc lá bồ đề để ngước nhìn mặt trời, tôi thấy mình như bé lại, bé tí như hạt đậu, nằm ngoan ngoãn trong lòng tay bà chờ một ngày được nảy mầm, bật lên những chiếc lá xanh. Có bao giờ bạn cầm một chiếc lá ngắm nhìn thật kĩ, thấy trời xanh thiên thu, thấy nồng nàn từng tế bào lá úa, hay chỉ có một mình tôi, để rồi suốt một quãng đời dài thấy mình cứ loanh quanh giữa những đường gân lá.

Dàn ý chi tiết

Mở bài:

– Giới thiệu vấn đề nghị luận.

– Trích dẫn ý kiến..

– Đưa ra quan điểm của bản thân phản đối ý kiến

Có những miền ký ức chỉ cần chạm nhẹ là hương thơm bật dậy, như mùi lá bưởi, lá chanh trong buổi tối quê nhà. Những chiếc lá thơm tho của Trương Gia Hòa mở ra một thế giới dịu dàng như vậy: một tuổi thơ được vá bằng những món đồ chơi bằng lá, được xoa dịu bằng nồi nước xông nóng hổi, và được chở che bởi bàn tay người bà khéo léo mà cũ kỹ. Đọc truyện, tựa như được trở lại bên hiên nhà, nghe tiếng lá xào xạc và nhận ra rằng có những thương yêu bình thường đến mức ta không kịp gọi tên, đến khi lớn lên mới thấy đó là điều đẹp đẽ nhất mình từng có.

Thân bài:

Nêu nội dung chính của tác phẩm: Câu chuyện kể lại những kỉ niệm với bà thời thơ ấu, tác giả đã cho thấy tình yêu của người cháu đối với bà, bà là cả bầu trời tuổi thơ của cháu, dù cháu có lớn khôn, đến nơi đầy đủ phát triển thì bà vẫn luôn ở đó với sự ân cần, chu đáo. Đó cũng là sự biết ơn của người cháu đối với bà của mình. Nhân vật “tôi” kể về những kỷ niệm với bà và những chiếc lá đa dạng về loại, màu sắc và công dụng, bà đã chỉ cho nhân vật cách làm những đồ chơi từ lá và cả làm nồi xông từ lá để chữa bệnh cho nhân vật. Các kí ức đó gắn liền với tình cảm thân thiết của nhân vật với bà và mang lại cho nhân vật những kỷ niệm đẹp về tuổi thơ.

Nêu chủ đề của tác phẩm: Qua câu chuyện, tác phẩm ca ngợi tình cảm bà cháu khăng khít, gắn bó, ca ngợi tình cảm gia đình thiêng liêng. Những kỉ niệm tuổi ấu thơ ngọt ngào vừa là miền kí ức, lại vừa là hành trang quý giá nâng bước con người trên cuộc đời.

Một số nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật của tác phẩm:

– Nghệ thuật xây dựng nhân vật qua hình ảnh người bà trong quá khứ gắn liền với tuổi thơ của nhân vật tôi:

+ Người bà với bàn tay khéo léo của mình đã bày cho nhân vật tôi cách chơi với những chiếc lá. Đó mãi mãi là những kí ức đẹp, hạnh phúc, không thể nào quên.

+ Sự quan tâm chăm sóc của bà dành cho cháu qua những nồi lá xông mỗi khi bị ốm để rồi khi đã lớn nhân vật tôi không thể nào quên được.

+ Bà còn mang những chiếc lá thơm với hành trình về cát bụi của ông nội. Thế là cháu lại có thêm những kí ức tươi đẹp về tình cảm của ông bà của mình. Ngay lúc ông sắp ra đi, bà đã dùng những cái lá tràm phơi khô. Bà tự tay làm tất cả, như là tình cảm giản dị mà sâu sắc bà muốn dành cho ông. Chắc khi ông ra đi cũng sẽ vui lắm, hạnh phúc vì có người bạn đời chăm lo ân cần cho mình. Nhân vật tôi ngưỡng mộ tình cảm bà dành cho ông

– Nhan đề độc đáo giàu ý nghĩa: Nhan đề Những chiếc lá thơm tho đã cho thấy kỉ niệm của cháu khi được bà bày cách làm đồ chơi bằng những chiếc lá, kỉ niệm về những lần bị ốm với nồi thuốc lá xông và cả những kỉ niệm buồn vui cuộc đời. Văn bản nói về kỉ niệm tuổi thơ của cháu cùng câu chuyện về những chiếc lá bên bà.

– Truyện ngắn được viết bằng ngôi thứ nhất, nhân vật tôi. Điều này giúp mạch truyện được kể một cách tự nhiên hơn, chân thực hơn. Ngôn ngữ kể chuyện giản dị mộc mạc. Cốt truyện nhẹ nhàng và đậm chất thơ. Chi tiết chân thực, gần gũi.

Khẳng định ý nghĩa, giá trị của tác phẩm

– Tác phẩm đã cho chúng ta thấy được những kỉ niệm tuổi thơ êm đẹp của nhân vật tôi với người bà thân yêu của mình. Với những kỉ niệm ngọt ngào của tuổi ấu thơ bên bà, tác phẩm đã gieo vào lòng người đọc những tình cảm thật tốt đẹp.

Kết bài:

– Khẳng định lại quan điểm của cá nhân.

– Thông điệp gửi tới  mọi người.

– Liên hệ bản thân.

Khép lại truyện, dư âm còn lại không phải chỉ là mùi khuynh diệp trên chiếc quan tài của ông, cũng không chỉ là những trò chơi tuổi nhỏ, mà là cảm giác nghèn nghẹn khi nhận ra: những người thương ta thường lặng lẽ nhất. Bà của nhân vật “tôi” chăm chút từ chiếc lá thời thơ ấu đến chiếc lá cuối cùng tiễn ông về cõi khác — một hành trình dài mà hương yêu thương không hề cạn. Tác phẩm nhắc người đọc giữ lại trong lòng mùi thơm của những chiếc lá năm nào, để khi đi thật xa, vẫn còn một mạch ký ức dẫn ta trở về với những người đã từng vì ta mà tạo nên cả một bầu trời tuổi nhỏ.