So sánh đánh giá hai đoạn thơ Bên kia sông Đuống và Nhớ con sông quê hương

Đề bài:

Viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) So sánh đánh giá hai đoạn thơ Bên kia sông Đuống và Nhớ con sông quê hương

Bên kia sông Đuống

Quê hương ta lúa nếp thơm nồng

Tranh Đông Hồ gà lợn nét tươi trong

Màu dân tộc sáng bừng trên giấy điệp.

Quê hương ta từ ngày khủng khiếp

Giặc kéo lên ngùn ngụt lửa hung tàn

Ruộng ta khô

Nhà ta cháy

Chó ngộ một đàn

Lưỡi dài lê sắc máu

Kiệt cùng ngõ thẳm bờ hoang

Mẹ con đàn lợn âm dương

Chia lìa trăm ngả

Đám cưới chuột đang tưng bừng rộn rã

Bây giờ tan tác về đâu?

(Trích Bên kia sông Đuống – Hoàng Cầm, ThiViện.net)*

 

Quê hương tôi có con sông xanh biếc

Nước gương trong soi tóc những hàng tre

Tâm hồn tôi là một buổi trưa hè

Toả nắng xuống lòng sông lấp loáng

Chẳng biết nước có giữ ngày, giữ tháng

Giữ bao nhiêu kỷ niệm giữa dòng trôi?

Hỡi con sông đã tắm cả đời tôi!

Tôi giữ mãi mối tình mới mẻ

Sông của quê hương, sông của tuổi trẻ

Sông của miền Nam nước Việt thân yêu

(Trích  Nhớ con sông quê hương– Tế Hanh, ThiViện.net) **

Chú thích:

(*) Hoàng Cầm (1922-2010) là một trong những nhà thơ nổi tiếng của thơ ca Việt Nam hiện đại, thuộc thế hệ thơ chống Pháp. Hoàng Cầm được biết đến với những tác phẩm thơ ca mang đậm tính chất dân tộc và hình ảnh quê hương.

Bên kia sông Đuống là một bài thơ nổi bật của Hoàng Cầm, sáng tác 1948 – khoảng thời gian cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp diễn ra hết sức ác liệt. Khi Hoàng Cầm đang công tác ở chiến khu Việt Bắc thì nghe tin quê nhà bị giặc chiếm đóng. Ngay  trong đêm ấy, ông đã viết nên bài thơ với những dòng cảm xúc đau đớn đầy căm hờn…

(**) Tế Hanh (1921-2009) là một nhà thơ nổi tiếng của Việt Nam, sinh ra tại Quảng Ngãi. Ông là một trong những đại diện tiêu biểu của nền thơ hiện đại Việt Nam, với nhiều tác phẩm hay viết về vẻ đẹp thiên nhiên và quê hương…

Nhớ con sông quê hương là một bài thơ nổi tiếng của Tế Hanh, được sáng tác vào năm 1956 – thời điểm này đất nước tạm chia cắt, tác giả tập kết về miền Bắc sau cuộc kháng chiến chống Pháp. Với tất cả nỗi nhớ và niềm yêu thương quê hương nên Tế Hanh đã sáng tác nên bài thơ.

Dàn ý chi tiết

* Mở bài: Giới thiệu được hai bài thơ, hai đoạn trích và nêu cơ sở lựa chọn để so sánh, đánh giá.

Quê hương luôn là mạch nguồn bất tận của thơ ca Việt Nam. Mỗi nhà thơ khi nhớ về quê hương đều gửi vào đó một phần tâm hồn, một miền ký ức và một nỗi niềm riêng. Có người nhìn quê hương trong nỗi đau chiến tranh, có người nhớ quê hương bằng những kỷ niệm dịu dàng của tuổi trẻ. Đoạn thơ trong Bên kia sông Đuống của Hoàng Cầm và đoạn thơ trong Nhớ con sông quê hương của Tế Hanh cùng bắt nguồn từ tình yêu tha thiết đối với quê hương, nhưng lại vang lên hai cung bậc cảm xúc khác nhau. Đặt hai đoạn thơ cạnh nhau, người đọc nhận ra vẻ đẹp của quê hương trong thơ ca vừa tha thiết, vừa đau đáu, như lời nhà thơ Chế Lan Viên từng viết: “Khi ta ở chỉ là nơi đất ở / Khi ta đi đất đã hoá tâm hồn.”

* Thân bài:

– Thông tin chung về 2 bài thơ, 2 đoạn thơ

+ Hoàng Cầm là một trong những nhà thơ nổi tiếng của thơ ca Việt Nam hiện đại, thuộc thế hệ thơ chống Pháp. Hoàng Cầm được biết đến với những tác phẩm thơ ca mang đậm tính chất dân tộc và hình ảnh quê hương.

Bên kia sông Đuống là một bài thơ nổi bật của Hoàng Cầm, sáng tác 1948 – khoảng thời gian cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp diễn ra hết sức ác liệt. Khi Hoàng Cầm đang công tác ở chiến khu Việt Bắc thì nghe tin quê nhà bị giặc chiếm đóng. Ngay  trong đêm ấy, ông đã viết nên bài thơ với những dòng cảm xúc đau đớn đầy căm hờn…

+ Tế Hanh là một trong những đại diện tiêu biểu của nền thơ hiện đại Việt Nam, với nhiều tác phẩm hay viết về vẻ đẹp thiên nhiên và quê hương…

Nhớ con sông quê hương là một bài thơ nổi tiếng của Tế Hanh, được sáng tác vào năm 1956 – thời điểm này đất nước tạm chia cắt, tác giả tập kết về miền Bắc sau cuộc kháng chiến chống Pháp. Với tất cả nỗi nhớ và niềm yêu thương quê hương nên Tế Hanh đã sáng tác nên bài thơ.

– Những điểm tương đồng giữa 2 đoạn thơ:

+ Đề tài: Quê hương

+ Cảm hứng chủ đạo: nỗi nhớ quê, niềm tự hào về vẻ đẹp của quê hương

+ Nhân vật trữ tình: Cùng chọn nhân vật trữ tình trực tiếp xuất hiện để chia sẻ, giãi bày những tình cảm với quê hương qua hình tượng của những dòng sông thân thuộc.

+ Hình thức thể hiện:

++ Thể thơ: Thể thơ tự do phù hợp với xúc cảm phóng khoáng bay bổng về đất nước.

++ Từ ngữ, hình ảnh: Sử dụng nhiều từ ngữ, hình ảnh về quê hương, những dòng sông; hình ảnh ẩn dụ và biểu tượng để gợi mở những ý nghĩa sâu sắc.

++ Ngôn ngữ thơ giàu tính nhạc điệu, nhịp điệu linh hoạt, uyển chuyển để truyền tải cảm xúc; …

– Những điểm khác biệt giữa 2 đoạn thơ:

+ Về nội dung tư tưởng:

++ Bên kia sông Đuống của Hoàng Cầm: tái hiện hình ảnh dòng sông Đuống gắn với những dấu ấn hoài niệm về một miền quê yên bình, giàu giá trị văn hóa truyền thống. Từ đó, tác giả thể hiện nỗi đau xót trước hiện thực đau thương và sự hoang tàn của quê hương khi bị chiến tranh tàn phá, hủy hoại nặng nề cùng nỗi căm hận với quân xâm lược giày xéo quê hương.

++ Nhớ con sông quê hương của Tế Hanh: Tập trung thể hiện vẻ đẹp của con sông quê hương trong hoài niệm của một người con phải xa quê khi đất nước bị chia cắt. Từ đó, đoạn thơ làm nổi bật tình yêu và sự nhớ nhung da diết của tác giả với dòng sông, với quê hương.

+ Về hình thức nghệ thuật:

++ Bên kia sông Đuống của Hoàng Cầm

Hình ảnh tạo ấn tượng tương phản  mạnh mẽ, sâu sắc giữa vẻ đẹp của quá khứ và sự hoang tàn, đau thương của hiện tại.

Các biện pháp ẩn dụ tượng trưng, bút pháp tương phản làm nổi bật sự đối lập giữa cảnh quê hương xưa – nay khi kẻ thù tàn phá….

++Nhớ con sông quê hương của Tế Hanh

Sử dụng những hình ảnh lãng mạn để thể hiện tình yêu quê hương, nỗi nhớ của người con xa quê.

Ngôn từ tinh tế và phong cách nhẹ nhàng tạo ra một bức tranh thiên nhiên tươi đẹp và yên bình.

– Lí giải nguyên nhân sự tương đồng và khác biệt:

+ Sự tương đồng:

Đề tài quê hương luôn là đề tài bất tận của thơ ca muôn đời.

Cả hai tâm hồn nhà thơ đều yêu tha thiết quê hương mình, họ viết về quê hương bằng tất cả tình yêu, niềm tự hào.

+ Sự khác biệt:

Hai bài thơ sáng tác trong hoàn cảnh khác nhau: Hoàng Cầm nghe tin giặc chiếm đóng quê hương khi đang công tác tại chiến khu Việt Bắc trong những năm tháng kháng chiến chống Pháp còn Tế Hanh sáng tác lúc tập kết ra Bắc sau khi kháng chiến chống Pháp đã thắng lợi…

Hai nhà thơ có phong cách sáng tác khác nhau

– Đánh giá chung về 2 đoạn thơ

+ Cả hai nhà thơ đều mang trong mình tình yêu quê hương thiết tha, sâu nặng.

+ Mỗi đoạn trích hấp dẫn theo cách riêng, ghi dấu ấn riêng của mỗi nhà thơ, là sản phẩm trí tuệ không lặp lại.

* Kết bài: Khẳng định ý nghĩa của việc so sánh, đánh giá; nêu cảm nhận và ấn tượng của bản thân về các đoạn trích.