So sánh đánh giá hai đoạn thơ Chúng con chiếu đấu cho Người sống mãi Việt Nam ơi! và Tổ quốc chỉ một mẹ thôi

Đề bài: Viết đoạn văn nghị luận (khoảng 600 chữ) So sánh đánh giá hai đoạn thơ Chúng con chiếu đấu cho Người sống mãi Việt Nam ơi! và Tổ quốc chỉ một mẹ thôi

Đất nước

Của thơ ca

Của bốn mùa hoa nở

Đọc trang Kiều tưởng câu hát dân gian

Nghe xôn xao trong gió nội mây ngàn

 

Đất nước

Của những dòng sông

Gọi tên nghe mát rượi tâm hồn

Ngọt lịm những giọng hò xứ sở

Trong sáng như trời xanh, mượt mà như nhung lụa

 

Đất nước

Của những người mẹ

Mặc áo thay vai

Hạt lúa củ khoai

Bền bỉ nuoi con, nuôi chồng chiến đấu

(Nam Hà, trích Chúng con chiếu đấu cho Người sống mãi Việt Nam ơi!, in trong Trường Sơn – Đường khát vọng, NXB Chính trị Quốc gia, 2009)

 

Kiều mãi đẹp khi đất nước vào xuân

Em vẫn thảo thơm dịu dàng như cô Tấm

Đất nước trải bao mùa binh biến

Tổ quốc sáng ngời… “Đại cáo bình Ngô”

 

Tổ quốc mình chỉ một mẹ thôi

Chân lấm bùn áo nâu sồng vẫn vậy

Day con biết ngọn nguồn sau trước

Qua cay đắng tìm đến ngọt ngào

 

Đất nước hằn sâu trong những lời ca dao

Yêu biết mấy những đảo chim, đảo nổi

Từ Hoàng Sa cho đến Trường Sa

Tổ quốc thiêng liêng trong mỗi cuộc đời

(Nguyễn Tiến Đường, trích Tổ quốc chỉ một mẹ thôi, Bài đăng trên báo Pháp luật, Ngày 23/11/2020)

Chú thích:

Nhà thơ Nam Hà tên thật là Nguyễn Anh Công, sinh năm 1935 tại Đô Lương, Nghệ An. Ông đã in 5 tập tiểu thuyết, 3 tập truyện ngắn, 1 tập thơ và nhiều tập bút ký, ký sự. Song, dù chỉ có một tập thơ nhưng ông được nhiều người coi là nhà thơ bởi những bài thơ của ông khá xuất sắc, đặc biệt là bài Chúng con chiến đấu cho Người sống mãi Việt Nam ơi! Được viết tại mặt trện Trường Sơn năm 1966, in trong Trường Sơn – Đường khát vọng, NXB Chính trị Quốc gia, 2009.

Nguyễn Tiến Đường sinh năm 1954, quê Hà Tây, công tác tại Thủ Dầu Một (Bình Dương). Bút danh Nguyễn Tiến, Tiến Lộ. Ông là hội viên Hội Văn học Nghệ thuật Bình Dương. Bài thơ Tổ quốc chỉ một mẹ thôi là một trong những tác phẩm tiêu biểu của nhà thơ Nguyễn Tiến Đương thể hiện sâu sắc cái nhìn yêu thương của nhà thơ đối với đất nước trong thời đại mới.

Dàn ý chi tiết

* Mở bài: Giới thiệu được hai bài thơ, hai đoạn trích và nêu cơ sở lựa chọn để so sánh, đánh giá.

Đất nước luôn hiện diện trong thơ ca Việt Nam như một nguồn cảm hứng không bao giờ vơi cạn. Có khi đất nước hiện lên qua những dòng sông, lời hát dân gian, có khi lại hiện lên trong ký ức văn hóa, lịch sử và những vùng biển đảo thiêng liêng. Đoạn thơ của Nam Hà trong “Chúng con chiến đấu cho Người sống mãi Việt Nam ơi!” và đoạn thơ của Nguyễn Tiến Đường trong “Tổ quốc chỉ một mẹ thôi” đều hướng tới hình tượng đất nước với niềm tự hào sâu sắc. Hai đoạn thơ đặt cạnh nhau gợi ra những cách cảm nhận khác nhau về Tổ quốc: một bên giàu âm hưởng sử thi của thời chiến, một bên lắng sâu trong suy tư về văn hóa và chủ quyền dân tộc.

* Thân bài:

– Thông tin chung về hai bài thơ, hai đoạn thơ

+ Nhà thơ Nam Hà tên thật là Nguyễn Anh Công, sinh năm 1935 tại Đô Lương, Nghệ An. Ông đã in 5 tập tiểu thuyết, 3 tập truyện ngắn, 1 tập thơ và nhiều tập bút ký, ký sự. Song, dù chỉ có một tập thơ nhưng ông được nhiều người coi là nhà thơ bởi những bài thơ của ông khá xuất sắc, đặc biệt là bài Chúng con chiến đấu cho Người sống mãi Việt Nam ơi! được viết tại mặt trận Trường Sơn năm 1966, in trong Trường Sơn – Đường khát vọng, NXB Chính trị Quốc gia, 2009.

+ Nguyễn Tiến Dương sinh năm 1954, quê Hà Tây, công tác tại Thủ Dầu Một (Bình Dương). Bút danh Nguyễn Tiến, Tiến Lộ. Ông là hội viên Hội Văn học Nghệ thuật Bình Dương. Bài thơ Tổ quốc chỉ một mẹ thôi là một trong những tác phẩm tiêu biểu của nhà thơ Nguyễn Tiến Dương thể hiện sâu sắc cái nhìn yêu thương của nhà thơ đối với đất nước trong thời đại mới.

– Những điểm tương đồng giữa 2 đoạn thơ:

+ Đề tài: Đất nước

+ Cảm hứng chủ đạo: Tình cảm trân trọng, yêu mến, ngưỡng mộ, ngợi ca.

+ Nhân vật trữ tình: Cùng chọn nhân vật trữ tình ẩn danh để khách quan hóa cái nhìn về đất nước nhưng cũng vì vậy đánh thức mối đồng điệu giữa tâm tư người viết và tâm hồn độc giả.

+ Hình thức thể hiện:

++ Thể thơ: Thể thơ tự do phù hợp với xúc cảm phóng khoáng bay bổng về đất nước.

++ Từ ngữ, hình ảnh: Sử dụng nhiều từ ngữ, hình ảnh về đất nước, về văn học, về cảnh trí, con người.

– Những điểm khác biệt giữa 2 đoạn thơ:

+ Về nội dung tư tưởng:

­++ Chúng con chiến đấu cho Người sống mãi Việt Nam ơi! của Nam Hà: Trong mạch điệp cấu trúc, mượn lối diễn đạt theo kiểu sở hữu, tác giả đúc kết nên những vẻ đẹp của đất nước lần lượt qua từng khía cạnh:

Đất nước nên thơ, trữ tình, đạt đạo cảm xúc trong thơ ca dân gian.

Đất nước thơ mộng, yên bình qua cảnh trí tuyệt đẹp.

Đất nước tảo tần, gian khổ nhưng thắm đượm yêu thương qua dáng mẹ.

=> Xúc cảm về đất nước được đánh thức qua những giá trị vật chất và tinh thần, những thứ vừa gần gũi vừa thiêng liêng (văn thơ, gia đình, cảnh vật,…).

++ Tổ quốc chỉ một mẹ thôi của Nguyễn Tiến Dương: Từ xúc cảm về những vẻ đẹp cụ thể của đất nước, tác giả khái quát lên thành định nghĩa:

Vẻ đẹp cụ thể của đất nước được thể hiện chiều thời gian với những biến đổi thăng trầm, khi đó đất nước được ví như những tác phẩm văn học với những giọng điệu khác nhau khi đẹp đẽ, đau thương như đời Kiều, lúc hào hùng bi tráng như Đại cáo bình Ngô.

Vẻ đẹp theo chiều sâu phẩm chất với những đức tính đẹp đẽ không đổi thay, vẻ đẹp ấy được ví như người mẹ với vẻ ngoài giản dị nhưng tâm hồn và phẩm chất đẹp đẽ, luôn dạy con những bài học cuộc đời ý nghĩa, biết hướng tới những điều cao đẹp và tươi sáng.

Khái quát lên định nghĩa về đất nước: Đất nước là chiều sâu văn hóa, thơ ca; là vẹn toàn lãnh thổ, bao gồm cả biển đảo yêu quý; là nhân dân, là tâm hồn Việt.

=> Xúc cảm đối với Tổ quốc được bộc lộ bắt đầu từ tình cảm đối với những điều cụ thể đến những suy tư về chân lí muôn đời.

+ Về hình thức nghệ thuật:

++ Chúng con chiến đấu cho Người sống mãi Việt Nam ơi!

Giọng điệu, âm hưởng: Gợi nên cái hào khí của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

Từ ngữ: Gần gũi, giản dị.

Biện pháp tu từ: Dùng biện pháp điệp cấu trúc để nhấn mạnh, khắc sâu những suy cảm về đất nước gần gũi, yêu thương.

++ Tổ quốc chỉ một mẹ thôi:

Giọng điệu, âm hưởng: Thâm trầm, triết lý sâu sắc về đất nước hôm nay.

Từ ngữ: Sử dụng nhiều danh từ riêng, gợi dậy những dấu mốc, những địa danh nhiều ý nghĩa.

Biện pháp tu từ: Dùng nhiều so sánh, ẩn dụ để gợi liên tưởng sâu xa về những vẻ đẹp đất nước.

– Lý giải nguyên nhân sự tương đồng và khác biệt:

+ Sự tương đồng:

Đề tài Tổ quốc luôn là đề tài bất tận của thơ ca muôn đời.

Cả hai tâm hồn nhà thơ đều yêu tha thiết quê hương đất nước mình, họ viết về đất nước bằng tất cả tin yêu, tự hào.

+ Sự khác biệt: do bản chất, yêu cầu sáng tạo của văn chương nghệ thuật; chủ ý riêng của mỗi nhà thơ…

– Đánh giá chung về 2 đoạn thơ:

+ Cả hai nhà thơ đều mang trong mình tình yêu quê hương đất nước thiết tha, sâu nặng.

+ Mỗi đoạn trích hấp dẫn theo cách riêng, ghi dấu ấn riêng của mỗi nhà thơ, là sản phẩm trí tuệ không lặp lại.

* Kết bài: Khẳng định ý nghĩa của việc so sánh, đánh giá; nêu cảm nhận và ấn tượng của bản thân về các đoạn trích.

* Lưu ý: Thí sinh có thể bày tỏ suy nghĩ, quan điểm riêng nhưng phải phù hợp với chuẩn mực đạo đức và pháp luật.

* Kết bài: Khái quát lại vấn đề.