Phân tích nội dung và nghệ thuật của bài thơ thuyền đi (Huy Cận)

Đề bài: 

Viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) trình bày cảm nhận của anh/chị về nội dung và nghệ thuật của bài thơ sau:

Thuyền  đi

Huy Cận

Trăng lên trong lúc đang chiều,

Gió về trong lúc ngọn triều mới lên.

Thuyền đi, sông nước ưu phiền;

Buồm treo ráng đỏ giong miền viễn khơi.

Sang đêm thuyền đã xa vời;

Người ra cửa biển, nghe hơi lạnh buồn.

Canh khuya tạnh vắng bên cồn,

Trăng phơi đầu bãi, nước dồn mênh mang.

Thuyền người đi một tuần trăng,

Sầu ta theo nước, tràng giang lững lờ.

Tiễn đưa dôi nuối đợi chờ –

Trông nhau bữa ấy, bây giờ nhớ nhau.

( Lửa thiêng, NXB Đời nay, 1940)

*Chú thích:

1. Huy Cận (1919 – 2005) tên khai sinh là Cù Huy Cận, quê ở Hà Tĩnh. Huy Cận yêu thích thơ ca Việt Nam, thơ Đường và chịu nhiều ảnh hưởng của văn học Pháp. Thơ Huy Cận hàm súc, giàu chất suy tưởng, triết lí. Ông là một trong những gương mặt tiêu biểu của thơ ca Việt Nam hiện đại và đã được Nhà nước tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật (1996).
2. Thuyền đi là bài thơ tiêu biểu của Huy Cận, in trong tập Lửa thiêng, NXB Đời nay, Hà Nội, 1940.

Dàn ý chi tiết

*Mở bài: Giới thiệu khái quát về tác giả và tác phẩm, vấn đề cần nghị luận.

Trong dòng chảy của phong trào Thơ mới, Huy Cận xuất hiện như một hồn thơ trầm tĩnh, sâu lắng, luôn mang trong mình nỗi ám ảnh về không gian rộng lớn và thân phận con người nhỏ bé giữa vũ trụ vô cùng. Thơ ông không ồn ào cảm xúc mà lắng đọng trong suy tưởng, gợi ra những tầng nghĩa vừa cụ thể vừa mang tính triết lí. Thuyền đi, in trong tập Lửa thiêng (1940), là một thi phẩm tiêu biểu cho phong cách ấy. Qua hình ảnh con thuyền lặng lẽ rời bến trong không gian sông nước mênh mang, bài thơ không chỉ khắc họa một cuộc chia li mà còn gửi gắm nỗi buồn nhân sinh, ý thức về sự chia xa, tạm bợ của kiếp người. Đọc Thuyền đi, người đọc bắt gặp một Huy Cận rất quen: buồn mà không bi lụy, cô đơn mà thấm đẫm chiều sâu suy tưởng.

*Thân bài:

– Nội dung của bài thơ xoay quanh hình ảnh một chiếc thuyền tượng trưng cho cuộc sống con người, với những khó khăn, gian truân và mất mát; Thông qua việc miêu tả những sóng lớn, gió mạnh và bầu trời u ám, tác giả muốn truyền đạt ý nghĩa về sự khắc nghiệt và không chắc chắn trong cuộc sống, từ đó thể hiện nỗi buồn miên man, day dứt của nhân vật trữ tình.

– Hình ảnh con thuyền sẽ gắn liền với những hình ảnh trăng lên, sông nước… càng làm nổi bật hình ảnh con thuyền lẻ loi trên sông nước mênh mông.

->Bài thơ cũng thể hiện sự suy tư về ý nghĩa của cuộc sống và ý thức về sự tạm bợ trong cuộc đời; Tác giả nhấn mạnh rằng, dù cuộc sống có khó khăn và không chắc chắn, chúng ta vẫn cần phải tiếp tục đi và tìm kiếm ý nghĩa của cuộc sống.

– Nghệ thuật:

+Về cấu tứ, bài thơ “Thuyền đi” được chia thành 3 khổ với các câu thơ ngang nhau, mỗi câu thơ gồm 8 chữ. Hình ảnh thơ vận động theo sự dịch chuyển của con thuyền trong thời gian và không gian…

+ Sử dụng thể thơ lục bát nhằm tạo nhịp điệu cho đoạn thơ, làm cho bài thơ dễ đọc, dễ nghe.

+Vẻ đẹp hình ảnh được miêu tả trăng lên trong lúc đang chiều, gió về trong lúc ngọn triều mới lên là những hình ảnh tươi đẹp và thú vị chuyển tải được tâm sự, tư tưởng, tình cảm của tác giả.

-> Bài thơ có cấu tứ rõ ràng và sử dụng những hình ảnh tươi đẹp để tạo nên một không gian thơ mộng. Cấu tứ trong bài thơ mang lại sự cân đối và nhịp nhàng, trong khi hình ảnh tạo nên một bầu không khí u buồn và cô đơn.

* Kết bài: Khái quát lại vấn đề cần nghị luận.

Thuyền đi khép lại trong dư âm lặng lẽ của nỗi nhớ và sự chờ đợi, nhưng lại mở ra những suy ngẫm dài lâu về đời sống con người. Con thuyền trôi xa không chỉ mang theo một cuộc ra đi cụ thể mà còn chở nặng tâm trạng cô đơn, buồn bã của cái tôi trữ tình trước dòng chảy vô tận của thời gian và không gian. Bằng ngôn ngữ hàm súc, hình ảnh giàu sức gợi và cấu tứ chặt chẽ vận động theo hành trình của con thuyền, Huy Cận đã tạo nên một bức tranh sông nước vừa đẹp vừa buồn, thấm đẫm chất triết lí. Thi phẩm vì thế không chỉ là tiếng lòng của riêng nhà thơ mà còn là tiếng nói chung của con người trước những chia lìa, mất mát không thể tránh khỏi trong cuộc đời. Gần một thế kỉ trôi qua, Thuyền đi vẫn lặng lẽ neo lại trong lòng người đọc như một nỗi buồn đẹp, bền bỉ và khó phai.