Phân tích tâm trạng nhân vật trữ tình qua đoạn thơ Hi Mã Lạp Sơn của Xuân Diệu

Đề bài:

Phân tích tâm trạng nhân vật trữ tình qua đoạn thơ Hi Mã Lạp Sơn của Xuân Diệu

[…] Ta là Một, là Riêng, là Thứ Nhất.
Không có chi bè bạn nối cùng ta
Bởi ghen trời, ta ngạo nghễ xông pha
Lên vút thẳm, đứng trên nghìn đỉnh núi,
Trên những chót đã bỏ đồi dưới suối,
Trên những mây đã bỏ núi ngang mây
Trên những đồng tuyết lạnh ở trên mây,
Ngang nhật nguyệt – Còn chi sân với ngõ!
Lầu vua chúa còn chi hơn bãi cỏ?
Nóc đền đài cũng thấp tựa lũng nham!
Ta lên cao như một ý siêu phàm
Nhìn vũ trụ muốn tranh phần cao vọi!

Đời đã hết. Chỉ riêng ta đứng mãi
Ở nơi đây không dấu vết loài người
Mua sạch trong bằng nỗi rét ngàn đời
Làm kiêu hãnh giữa lặng im bất dịch
Mây với gió chẳng bao giờ tới đích
Phượng hoàng lên, vừa thử cánh đã sa
Cỏ đôi chòm không gợn sắc xanh pha

Thoáng linh động nào qua con thú nhỏ
Hiu hắt nhẽ bốn phương trời vò võ,
Lạnh lùng chăng sầu một đỉnh chon von…
Ta tưởng nghe tê tái sắc câu dòn
Buồn vạn kỷ không ai vươn mắt ngắm
Ta cao quá, thì núi non thấp lắm,
Chẳng chi so, chẳng chi đến giao hoà
Ta bỏ đời mà đời cũng bỏ ta
Giữa vắng ngắt, giữa lạnh lùng thê tuyệt!
Ngoài tang trắng của tuyết rồi lại tuyết,
Hoạ chăng nghe gần gũi khúc ca trời;
Trong veo ngàn, hơi thuần tuý của hơi
Xuyên ngày tháng, vẫn vỗ về bên mái,
Và trời rót khúc ca trời cảm khái:
– “Cô đơn muôn lần, muôn thuở cô đơn
“Người lên trời, ôi Hy Mã Lạp Sơn!”

  (Xuân Diệu⁽¹⁾, Hi Mã Lạp Sơn ⁽²⁾, Thơ Xuân Diệu, Nxb Giáo dục,1993, tr55)

————-

Chú thích:

⁽¹⁾ Xuân Diệu (1916 – 1985) là một trong những nhà thơ tiêu biểu trong phong trào Thơ Mới đầu thế kỷ XX. Ông để lại khoảng 450 bài thơ, cùng một số truyện ngắn, tiểu luận phê bình. Ông được truy tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh đợt 1 về văn học nghệ thuật (1996).

⁽²⁾Hy Mã Lạp Sơn: dãy Himalaya – dãy núi trẻ nhất thế giới về lịch sử địa chất, cũng là dãy núi có đỉnh núi cao nhất thế giới. Bài thơ được Xuân Diệu sáng tác vào khoảng thời gian từ 1935 đến 1941.

Dàn ý chi tiết

+ Khái quát tác giả, tác phẩm, đoạn trích.

Có những cái tôi không chấp nhận đứng giữa đám đông, mà luôn muốn tách mình ra để vươn tới những đỉnh cao tuyệt đối. Thơ của Xuân Diệu chính là nơi cái tôi ấy cất tiếng – nồng nhiệt, táo bạo, nhiều khi đến cực đoan. Hi Mã Lạp Sơn không chỉ dựng lên một không gian hùng vĩ của thiên nhiên mà còn mở ra một hành trình nội tâm đầy giằng xé. Ở đó, nhân vật trữ tình bước lên đỉnh cao với niềm kiêu hãnh của kẻ chinh phục, nhưng cũng bắt đầu đối diện với một khoảng trống mênh mông trong chính mình.

+ Khái niệm nhân vật trữ tình, tâm trạng nhân vật trữ tình:

+ Biểu hiện tâm trạng: Cảm giác độc tôn, vượt trội; khát vọng vươn lên chinh phục đỉnh cao; sự cô đơn, lạnh lẽo khi đã đạt ý nguyện; sự tuyệt đối cô độc của nhân vật trữ tình

+ Dẫn chứng chi tiết, cụ thể.

+ Giải thích nguyên nhân của biểu hiện tâm trạng trên

+ Đánh giá chung

Đoạn văn mẫu tham khảo

Xuân Diệu, một trong những nhà thơ tiêu biểu của phong trào Thơ Mới, đã để lại dấu ấn sâu sắc trong lòng độc giả với những tác phẩm giàu cảm xúc và triết lý về tình yêu, cuộc sống và cái đẹp. Trong bài thơ “Hi Mã Lạp Sơn”, tác giả đã khắc họa tâm trạng của nhân vật trữ tình qua những suy tư sâu lắng về sự cô đơn và khát vọng vươn tới những đỉnh cao của cuộc sống. Nhân vật trữ tình là hình tượng con người thể hiện tâm trạng, cảm xúc và suy nghĩ của tác giả, thường mang tính cá nhân và sâu sắc. Tâm trạng của nhân vật trữ tình trong đoạn thơ này được thể hiện rõ nét qua những cảm xúc độc tôn và vượt trội. Ngay từ những câu thơ đầu tiên, nhân vật đã khẳng định: “Ta là Một, là Riêng, là Thứ Nhất”, thể hiện sự tự tin và kiêu hãnh. Khát vọng vươn lên, chinh phục đỉnh cao cũng là một chủ đề nổi bật trong đoạn thơ: “Ta lên cao như một ý siêu phàm, Nhìn vũ trụ muốn tranh phần cao vọi!” Điều này cho thấy ước mơ mãnh liệt của nhân vật trong việc vượt qua mọi giới hạn để đạt được những điều cao quý nhất của cuộc sống. Tuy nhiên, khi đã đạt được ý nguyện, nhân vật lại phải đối diện với sự cô đơn và lạnh lẽo: “Đời đã hết. Chỉ riêng ta đứng mãi”, “Giữa vắng ngắt, giữa lạnh lùng thê tuyệt!” Điều này cho thấy sự mâu thuẫn giữa khát vọng vươn tới đỉnh cao và cảm giác cô đơn khi đứng trên đỉnh núi. Sự tuyệt đối cô độc của nhân vật trữ tình được thể hiện qua những hình ảnh mạnh mẽ: “Ta bỏ đời mà đời cũng bỏ ta”, “Ta cao quá, thì núi non thấp lắm”. Những câu thơ này không chỉ khắc họa nỗi buồn sâu sắc mà còn phản ánh sự tách biệt của nhân vật với thế giới xung quanh. Tâm trạng ấy không chỉ phản ánh những cảm xúc cá nhân mà còn chịu ảnh hưởng sâu sắc từ bối cảnh lịch sử Việt Nam trước năm 1945. Trong giai đoạn này, đất nước trải qua nhiều biến động lớn, đặc biệt là sự thống trị của thực dân Pháp và phát xít Nhật, dẫn đến những khổ đau, mất mát và cảm giác cô đơn của con người. Những khát vọng vươn lên và chinh phục đỉnh cao trong thơ Xuân Diệu cũng xuất phát từ mong muốn thoát khỏi cảnh sống bế tắc của xã hội. Tâm trạng của nhân vật trữ tình trong “Hi Mã Lạp Sơn” không chỉ là nỗi cô đơn và khát vọng cá nhân mà còn là tiếng nói của một thế hệ chịu ảnh hưởng nặng nề từ bối cảnh lịch sử Việt Nam trước năm 1945. Tóm lại, tâm trạng nhân vật trữ tình trong “Hi Mã Lạp Sơn” của Xuân Diệu thể hiện một cách sâu sắc những cảm xúc phức tạp về sự độc tôn, khát vọng vươn lên, sự cô đơn và tuyệt đối cô độc. Qua đó, tác giả không chỉ gửi gắm những suy tư về cuộc sống mà còn khơi gợi trong lòng người đọc những trăn trở về vị trí của bản thân trong cuộc đời.