Phân tích truyện Cổ tích của tác giả Lê Văn Nguyên 

Đề bài:

Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) Phân tích truyện Cổ tích của tác giả Lê Văn Nguyên

CỔ TÍCH

Bà cụ kẹo ốm một trận. Bà sống được nhờ mấy lọ kẹo và chum nước lã. Hồi sức, bà bần thần như người mất trí, lang thang ăn mày đường phố. Xưa kia mẹ góa con côi. Bà xếp dưới gốc cột đèn góc phố ven đô, bày bán những lọ kẹo bột, kẹo vừng… mà nuôi đủ ba mẹ con.

Giữa trưa hè nắng đổ lửa. Vai đeo bị cói. Bà cụ ràng rạc chạy nắng. Đến gốc đa vệ đê, bà bất chợt gặp một chị cứng tuổi ngồi nghỉ với gánh cỏ đầy. Chị ới bà lại, bẻ đôi nắm cơm mời ăn. Hai con người cô đơn tìm thấy nhau trong cảnh ngộ chung. Chị rước bà theo.

Nhà chị cỏ bò, một túp lều thưng vách cót, phủ mái giấy dầu, đứng tựa chân tòa nhà ba tầng nghễu nghện. Từ rày có mẹ, có con. Tối xuống, bên ngọn đèn hạt đỗ, nho nhỏ câu nói, tiếng cười. Chị cỏ bò – tên người phố đặt cho – cắt cỏ thuê cho mấy anh xe bò. Thêm bà cụ, bớt bát cơm mà vui, cái vui ấm áp mới ghé thăm lều chị. Chị quý bà như mẹ, bà thương chị như con.

Ông trời chơi khăm kẻ khó. Cái nghề cỏ rả bọt bèo ai thèm đếm xỉa mà cũng yểu. Mấy anh chủ nhỏ đua đòi, hùn vốn tậu cái công nông. Ngồi lái cơ giới bành bạch, phì phèo điếu thuốc oách hơn xe bò kéo. Mất nghề, chị cỏ bò đành lân la, van vỉ việc vặt hàng phố.

Mùa đông rét mướt đang về. Rét mướt ác với kẻ nghèo. Từng cơn, từng cơn gió bấc ào ào lùa qua vách cót mỏng. Những hạt sương sa đồm độp gõ buốt xuống mái giấy dầu. Trong đêm tê cóng, hai tấm thân gầy ôm nhau, ủ ấm hơi thở hôi hôi cho nhau dưới tấm chăn chiên lỗ chỗ. Biết mình chẳng qua khỏi đêm nay, bà lão lào phào vào tai cô gái muộn mằn:

– Nhỡ mẹ có đi, con nhớ thay sống áo cho mẹ nhé!

Đoạn, mếu máo:

– Con ơi, mẹ thương con lắm! Cầu trời con sống sung sướng…

Chị cỏ bò thổn thức. Chị chỉ biết cuống quýt hai bàn tay xoa xoa, nắn nắn tấm thân già nguội giá.

Sớm mai, bà cụ đã mất. Chị con nuôi nấu lên nồi lá thơm, lau thi thể mẹ, tìm trong bị một bộ quần áo lành lặn. Ở cái chéo áo lụa màu gụ, có một nút gút hình củ ấu. Chị gỡ nút buộc. Tuột ra, lăn lóc, năm sáu khâu nhẫn, vàng chóe.

Chị cỏ bò sụp xuống, tức tưởi: “…Mẹ ơi…!”

(Theo Lê Văn Nguyên, 108 truyện hay cực ngắn, NXB Phụ nữ, 2003, tr107-109)

Dàn ý chi tiết

+ Mở đoạn: Giới thiệu tên tác giả, tác phẩm; nêu ấn tượng chung (đặc sắc nội dung, nghệ thuật) về câu chuyện “Cổ tích”…

Giữa nhịp sống khắc nghiệt của đời thường, có những câu chuyện rất nhỏ nhưng đủ sức sưởi ấm lòng người. Truyện ngắn Cổ tích của Lê Văn Nguyên là một câu chuyện như thế. Không có phép màu, không có nhân vật kỳ ảo, tác phẩm vẫn mang dáng dấp của cổ tích bởi ánh sáng nhân hậu tỏa ra từ những phận người lam lũ. Qua cuộc gặp gỡ và nương tựa nhau của bà cụ kẹo và chị cỏ bò – hai con người ở tận cùng nghèo khó – nhà văn đã kể một câu chuyện thấm đẫm tình người, nơi yêu thương và sẻ chia trở thành điểm tựa để con người vượt qua cái đói rét, cô đơn và cả cái chết. Chính từ những chi tiết đời thường giản dị ấy, truyện gợi lên một vẻ đẹp nhân văn sâu lắng và bền bỉ.

+ Thân đoạn: Phân tích kết hợp đan xen nghệ thuật và nội dung

*Nội dung:

=> Truyện ngợi ca tấm lòng yêu thương, sẻ chia và tình người ấm áp trong cuộc sống.

+ Tình yêu thương trước hết được thể hiện qua cách đối xử của chị cỏ bò với bà cụ kẹo:

++ Chị có hoàn cảnh bất hạnh, khó khăn:

++ Mặc dù có hoàn cảnh kém may mắn, nhưng ở chị ánh lên những phẩm chất tâm hồn cao quý của một người chịu thương chịu khó, không nề hà việc vất vả, khó nhọc, kiếm tiền để nuôi sống bản thân bằng chính sức lao động của mình. Nhưng đáng trân trọng nhất ở người phụ nữ bất hạnh ấy chính là tấm lòng chân thành, nhân ái, giàu tình yêu thương.

+ Chủ đề của truyện còn được thể hiện qua nhân vật bà cụ kẹo và tấm lòng, cách cư xử của bà cụ với người con nuôi.

++ Bà cụ cũng là một mảnh đời bất hạnh, éo le:

++ Cuộc sống luôn đầy rẫy bất công, nhưng bà cụ cũng là một người mẹ giàu tình yêu thương và đức hi sinh…

+ Ngoài ra, chủ đề của truyện còn được thể hiện ngay trong nhan đề “Cổ tích”. Câu chuyện kể về cuộc đời, số phận của những con người lao động nhỏ bé, bất hạnh, chịu nhiều thiệt thòi, vất vả trong cuộc đời nhưng lại có những phẩm chất tốt đẹp, cao quý, đáng trân trọng.

*Nghệ thuật:

++ Cốt truyện đơn giản, tình huống truyện nhẹ nhàng mà hấp dẫn sinh động bởi cách kết thúc truyện có hậu, mang màu sắc của những câu chuyện cổ tích, chị cỏ bò vì sống lương thiện, nhân hậu mà được bà cụ kẹo để lại cho toàn bộ tài sản của mình

++ Nhân vật được xây dựng chủ yếu qua hoàn cảnh, cử chỉ, hành động và lời nói. Cách đặt tên nhân vật cũng mang đầy dụng ý nghệ thuật của nhà văn.

++ Ngôn ngữ kể chuyện giản dị, mộc mạc nhưng giàu sức gợi.

+ Kết đoạn: Khẳng định giá trị nhân văn sâu sắc và thông điệp về đạo lí “ở hiền gặp lành” của truyện ngắn

Cổ tích khép lại trong nỗi đau xót của chị cỏ bò, nhưng đồng thời mở ra một dư âm ấm áp về đạo lí làm người. Những khâu nhẫn lăn ra từ chéo áo bà cụ không chỉ là tài sản vật chất, mà còn là minh chứng cho sự đền đáp âm thầm của lòng nhân hậu. Không ai trong truyện sống sung sướng, nhưng họ đã sống với nhau bằng tất cả sự chân thành và yêu thương. Bằng cốt truyện giản dị, ngôn ngữ mộc mạc và cách kết thúc giàu ý nghĩa, Lê Văn Nguyên đã gửi gắm một thông điệp quen thuộc mà chưa bao giờ cũ: ở nơi khốn khó nhất, tình người vẫn có thể nảy nở, và người sống lương thiện rồi cũng sẽ được đời an ủi. Đó chính là “cổ tích” đẹp nhất mà câu chuyện để lại cho người đọc hôm nay.