Phân tích hình ảnh Hà Nội qua cảm nhận của nhân vật tôi trong đoạn trích Hà Nội man mác đông về

Đề bài:

          Viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) Phân tích hình ảnh Hà Nội qua cảm nhận của nhân vật tôi trong đoạn trích Hà Nội man mác đông về

           Trời Hà Nội bâng khuâng những nét phác thảo mùa…Thu chần chừ, vấn vương chia tay trong hương cốm Vòng man mác đồng quê, hương hoa sữa nồng nàn, ngây ngất phố, và màu nắng mật ong say say Tình yêu.

          Mùa đông ngập ngừng với mấy cơn gió mùa đông bắc đầu tiên tràn về, lẫn vào từng cơn mưa, mưa lá bay đầy trời, kéo theo cái lành lạnh dịu dàng của khoảnh khắc giao mùa, vừa đủ cho những đôi tình nhân tìm hơi ấm tay trong tay bên nhau. Lập đông Hà Nội có gam màu và hương vị đắm say là lạ. Màu vàng nắng của cây, lá, hương phố ở những hàng quà rong dọc vỉa hè mang cho nhiều người đến với Hà Nội, xa Hà Nội nỗi nhớ khó tả… 

          Đường Tràng Thi, Quán Thánh và nhiều con đường khác với những cây bàng đang thay sắc lá, thỉnh thoảng vài chiếc lá rời cây rơi xuống giống như một mảnh nắng vàng lấp lửng khoảng không. Nhưng hấp dẫn đến ngẩn ngơ là màu vàng rực của quả bàng chín, treo lủng lẳng trên cảnh, lâu lâu gió ào qua lại lộp độp rớt xuống gốc. Quả bàng tỏa mùi thơm nhẹ nhàng mà có lẽ chỉ có trẻ em Hà Nội mới gọi đúng tên được. Tôi đã từng được nghe kể về kỷ niệm của người Hà Nội với những gốc bàng, mùa quả chín, một thứ quả đặt biệt của tuổi thơ Hà Nội, lấy bao nỗi nhớ ngày lớn lên vào đời. Và đúng là khó quên được cái vị bùi bùi, ngọt ngọt của nhân quả bàng mà những em bé đã mời tôi nếm thử. 

          Mang cái hồn nhiên lây từ em bé và quả bàng, tôi ngạc nhiên với một loài cây mang cái tên rất chân quê nơi con phố khá sầm uất ở Hà Nội – Cây cơm nguội ở dọc phố Lý Thường Kiệt. Cây cao, thẳng, lá nhỏ, tiết trời đầu đông nhuộm lá thành màu vàng mơ bay rơi ào ào như mưa nắng từng giọt đổ xuống trong chiều… Đẹp quá.  Rồi bần thần, thầm thắc mắc, quả của nó có giống cơm nguội không? Và ai đã đặt tên cho một loài cây đẹp như thế một cái tên bình dị, khiêm tốn đến vậy. 

          …Cứ vẩn vơ, mơ màng với cây, với lá phố Hà Nội trong cái lạnh ngọt ngào còn vương chút thu. Tôi dừng chân phố Hai Bà Trưng. Mùi bếp núc ấm nóng ngầy ngậy theo gió xộc vào mũi… Ôi! Quẩy nóng! Món quà phố giản dị, hình như chỉ có ở Hà Nội… Chảo dầu đầy ắp sôi lăn tăn trên bếp lửa liu riu không to, không nhỏ. Cứ hai thỏi bột nặn trắng mịn quấn lấy nhau thành một… ngụp lặn trong chảo dầu. Chốc lát ngả màu vàng rộm, tỏa mùi thơm quyến rũ vô cùng. Cô chủ hàng tròn như cục bột, trắng như bột nặn, má hồng rực luôn tay nắn, se bột thả vào chảo… 

          …Những ngày đầu đông ở Hà Nội, tôi đã được nếm nhiều vị ngon, vị lạ của nghệ thuật ẩm thực người Hà Nội. Và hình như Hà Nội muốn ban cho tôi cái hậu, cho tôi hoàn hảo bức tranh lập đông Hà Nội trước khi trở về phương Nam: tình cờ tôi được uống trà (chè) giữa phố cổ Hà Nội. 

          Một quán chè chén – người Hà Nội gọi thế, giữa phố Hàng Gai, cạnh gốc cây đa mấy trăm tuổi với ông chủ quán hình như không có tuổi. Trà được pha trong một cái ấm sành màu đen mun bé bằng nắm tay, chén uống cùng màu và bé như cái hột mít. Chẳng biết ông pha thứ trà gì mà khi tôi nhắp chén nước, cái vị đắng tê lưỡi làm tôi muốn dội ngược, song kỳ lạ thay, chỉ thoáng một phút bỡ ngỡ, tôi cảm nhận vị ngọt ấm lan tỏa ngấm dần vào lưỡi, vào cổ, và khắp cả người tôi như được vị trà kia sưởi ấm, cái ấm nhẹ nhàng thanh thoát… Ông chủ phác một nụ cười hiền hòa khi quan sát tôi uống chén trà… và tôi được ông kể cho nghe các loại danh trà, các kiểu trà đạo của người Hà Nội xưa và bây giờ… 

          Khi rời quán (chè chén) của ông, trong tôi cứ ẩn chứa câu hỏi, sao ông lại cho tôi thưởng thức hương vị đặc biệt một loại trà Tuyết danh bất hư truyền, chỉ mọc ở trên các đỉnh núi đá tai mèo vùng Tây Bắc… Lại kể cho tôi nghe một thú chơi thanh tao quý phái đậm chất nhân sinh Đông phương – nghệ thuật uống trà đạo người Hà Nội… Có lẽ ông và tôi có một mối giao cảm đặc biệt, vì tôi yêu Hà Nội bằng một tình yêu sâu lắng, tình yêu tâm linh. 

          Hà Nội vào đông… nỗi nhớ theo tôi về phương Nam. 

(Trích Hà Nội man mác đông về, Hoài Hương, https://vov.vn/blog/ha-noi-man-mac-dong-ve-446199.vov)

Dàn ý chi tiết

1. Mở đoạn

• Giới thiệu khái quát về đoạn trích “Hà Nội man mác đông về” của Hoài Hương.
• Nêu nhận định chung: Qua cảm nhận của nhân vật “tôi”, Hà Nội hiện lên với vẻ đẹp man mác, dịu dàng trong những ngày đầu đông, vừa nên thơ vừa đậm chất văn hóa.

Có những thành phố không chỉ hiện lên bằng hình khối phố phường mà còn được cảm nhận bằng hương, bằng vị và bằng những rung động rất riêng của tâm hồn. Hà Nội là một nơi như thế. Không ít người từng nói rằng: “Hà Nội đẹp nhất là khi vào thu và chớm đông.” Trong đoạn trích “Hà Nội man mác đông về”, Hoài Hương đã ghi lại những cảm nhận tinh tế của nhân vật “tôi” trước khoảnh khắc giao mùa ấy. Qua hương cốm Vòng, hoa sữa nồng nàn, sắc lá bàng vàng rơi hay chén trà phố cổ ấm nóng, Hà Nội hiện lên dịu dàng, trầm lắng và đầy thi vị. Đó không chỉ là vẻ đẹp của cảnh sắc mà còn là vẻ đẹp của một không gian văn hóa khiến lòng người rung động và lưu luyến.

2. Thân đoạn

a. Hà Nội hiện lên với vẻ đẹp thiên nhiên tinh tế, giàu cảm xúc

• Khoảnh khắc giao mùa thu – đông tạo nên không khí bâng khuâng, man mác.
• Những đặc trưng rất riêng của Hà Nội:
  • Hương cốm Vòng, hoa sữa nồng nàn, nắng mật ong.
  • Gió mùa đông bắc và những cơn mưa nhẹ làm không gian trở nên lành lạnh, dịu dàng.
    → Gợi nên một Hà Nội lãng mạn, trầm lắng và đầy thi vị.

b. Hà Nội hiện lên qua những hình ảnh quen thuộc của phố phường

• Các con phố: Tràng Thi, Quán Thánh, Lý Thường Kiệt, Hai Bà Trưng…
• Những hàng bàng thay lá, quả bàng chín vàng, cây cơm nguội rơi lá như mưa nắng.
  → Những chi tiết bình dị tạo nên vẻ đẹp rất riêng của phố Hà Nội đầu đông.

c. Hà Nội gợi nhớ qua những nét văn hóa và đời sống đặc trưng

• Những món quà phố: quẩy nóng, hàng quà rong vỉa hè.
• Văn hóa uống trà (chè chén) phố cổ, nghệ thuật trà đạo thanh tao của người Hà Nội.
  → Thể hiện nét thanh lịch, tinh tế trong văn hóa ẩm thực và lối sống Hà Nội.

d. Tình cảm của nhân vật “tôi” đối với Hà Nội

• Cảm xúc ngạc nhiên, say mê, rung động trước vẻ đẹp của Hà Nội.
• Tình yêu Hà Nội được cảm nhận như một tình yêu sâu lắng, mang màu sắc tâm linh.
  → Hà Nội trở thành nỗi nhớ da diết khi nhân vật rời xa.

3. Kết đoạn

• Khẳng định: Qua cảm nhận của nhân vật “tôi”, Hà Nội hiện lên dịu dàng, cổ kính, giàu hương vị và đậm chất văn hóa.
• Đoạn trích gợi trong lòng người đọc tình yêu và nỗi nhớ đối với Hà Nội mỗi độ đông về.