Phân tích nhân vật tôi trong đoạn trích Quá trình rèn luyện nghề viết văn của tôi (Đặng Thai Mai)

Đề bài:

Viết đoạn văn nghị luận Phân tích nhân vật tôi trong đoạn trích Quá trình rèn luyện nghề viết văn của tôi (Đặng Thai Mai)

Ngày tôi mới bắt đầu đi dạy học, các cậu học sinh của tôi (có lẽ vì thấy thầy mình ăn nói cũng tương đối trôi chảy) nên thỉnh thoảng vẫn khuyên tôi nên viết văn cho đăng báo, nhưng tôi luôn lắc đầu nói với anh em: hễ đang còn chế độ kiểm duyệt thì tôi quyết chẳng viết gì đâu. Mà các cậu còn muốn mình viết bằng tiếng Pháp chứ gì? Xin miễn đi. Người Việt Nam viết tiếng Pháp khó lắm. Thế rồi, vì bệnh lười cũng có, vì ngại ngùng cũng có, tôi đã không hề nghĩ đến chuyện viết văn đăng báo. 

          Tôi chỉ mới bắt đầu viết từ ngày thành lập Mặt trận bình dân do Đảng lãnh đạo. Hồi này, dưới áp lực của cuộc đấu tranh trên đất nước cũng như ở bên Pháp, chính quyền thuộc địa đã phải nới tay trong chính sách văn hóa. Trong Nam ngoài Bắc, các cơ quan ngôn luận của Đảng đã tập hợp được khá nhiều nhà báo, nhà văn tiến bộ. Đối với tôi đây cũng là một dịp thuận lợi để đem ngòi bút mình phục vụ chủ trương của Đảng. Hàng tuần tôi đã có thể đóng góp vào một vài cột báo tiếng Việt, tiếng Pháp. Nhưng chỉ ba năm sau, cuộc chiến tranh thế giới bùng nổ và cái gọi là quyền tự do ngôn luận ở Đông Dương cũng bị thủ tiêu. Trên dải đất chữ S này bầu không khí chính trị, văn hóa lại ảm đạm hơn bao giờ hết. Nhiều anh em bị bắt đi an trí. Phần lớn các đồng chí lãnh đạo đã thoát ly, đi vào bí mật để tổ chức lực lượng chuẩn bị cho cuộc đấu tranh một mất một còn chống chủ nghĩa thực dân Pháp, chống đế quốc Nhật. Tuy vậy mối liên lạc giữa Đảng với giới văn học nghệ thuật vẫn không hề bị cắt đứt. Đối với anh em, bản “Đề cương về văn hóa Việt Nam” năm 1943 thật sự là một kim chỉ nam. […]  

          Điều may mắn là dưới sự lãnh đạo của Đảng, quần chúng nhân dần tiến lên không ngừng và lớp thanh niên trí thức thật sự yêu nước đã tìm được một hướng đi chắc chắn cho tư duy, cho nghệ thuật của mình. Lứa tuổi thanh niên, được hướng dẫn đúng đắn, được bồi dưỡng chu đáo trên đường đấu tranh cho một tương lai tốt đẹp hơn của nhân loại bao giờ cũng là hy vọng đẹp đẽ và lực lượng tiền phong chắc chắn của loài người. 

(Trích Quá trình rèn luyện nghề viết văn của tôi, Đặng Thai Mai, Đặng Thai Mai hồi kí, NXB Hồng Đức, 2021, tr. 274 – 275)

Dàn ý chi tiết

Mở đoạn

• Giới thiệu tác giả Đặng Thai Mai và đoạn trích Quá trình rèn luyện nghề viết văn của tôi.
• Khái quát: Qua lời tự thuật, nhân vật “tôi” hiện lên với hình ảnh một trí thức giàu lòng yêu nước, ý thức trách nhiệm với dân tộc và đặt niềm tin vào con đường cách mạng.

Trong hành trình của một người cầm bút chân chính, văn chương không chỉ là nghề nghiệp mà còn là con đường thể hiện lý tưởng sống. Đặng Thai Mai – một trí thức lớn của nền văn hóa Việt Nam hiện đại – đã nhìn lại con đường ấy bằng những suy ngẫm chân thành trong đoạn trích “Quá trình rèn luyện nghề viết văn của tôi”. Qua lời tự thuật giản dị mà sâu sắc, nhân vật “tôi” hiện lên với chân dung của một người trí thức giàu lòng tự tôn dân tộc, luôn trăn trở về vị trí của tiếng Việt và ý nghĩa của văn chương đối với đất nước. Từ những suy nghĩ ấy, hình ảnh người cầm bút gắn bó với dân tộc và thời đại dần hiện ra rõ nét.

Thân đoạn

Nhân vật tôi là người giàu lòng tự tôn dân tộc

• Nhân vật “tôi” ý thức rõ vị trí của tiếng Việt và bản sắc dân tộc.
• Nhận thức rằng người Việt viết bằng tiếng Pháp là điều khó khăn, qua đó thể hiện niềm tự hào và ý thức giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc.
• Thái độ trân trọng ngôn ngữ dân tộc cho thấy tinh thần tự tôn và lòng yêu nước sâu sắc.

Nhân vật tôi là người trí thức yêu nước nhiệt thành, lấy sáng tác phục vụ cách mạng

• Nhân vật “tôi” không xem viết văn chỉ là hoạt động cá nhân mà là trách nhiệm xã hội.
• Quan niệm dùng ngòi bút để phục vụ chủ trương của Đảng, góp phần vào sự nghiệp cách mạng.
• Qua đó thể hiện hình ảnh người trí thức gắn bó với vận mệnh dân tộc, dùng văn chương làm công cụ phục vụ đất nước.

Nhân vật tôi đặt niềm tin tuyệt đối vào sự lãnh đạo của Đảng

• Nhân vật bày tỏ niềm tin sâu sắc vào con đường cách mạng.
• Tin tưởng lớp thanh niên dưới sự lãnh đạo của Đảng sẽ trở thành lực lượng tiên phong và niềm hy vọng của xã hội.
• Niềm tin ấy thể hiện lý tưởng sống cao đẹp và tinh thần lạc quan của một trí thức cách mạng.

Kết đoạn

• Khẳng định: Nhân vật “tôi” hiện lên với hình ảnh một trí thức yêu nước, giàu trách nhiệm và lý tưởng.
• Qua đó thể hiện quan niệm của Đặng Thai Mai về vai trò của người cầm bút: gắn bó với dân tộc và phục vụ sự nghiệp cách mạng.