Đề bài: Viết đoạn văn nghị luận Phân tích sự vận động cảm xúc của nhân vật trữ tình ta trong đoạn trích Là Việt (Nguyễn Phan Quế Mai)
Ta đã qua bao phố phường tráng lệ
Paris ánh sáng hay London cổ kính
Lòng vẫn trôi về bến
Cội nguồn văng vẳng à ơi
Mái đình cong trăng khuyết
Triền sông mướt câu hò
Đường làng rơm thơm vào trí nhớ
Rặng tre già măng non ta
Về dòng thác người cuộn về muôn hướng
Chảy không nguôi dòng máu Lạc Hồng
Giấc mơ nào từng ôm ấp biển Đông?
Ta là ta ngàn Việt những dòng sông
Dẫu khúc khuỷu bờ dâu hay ghềnh xiết cũng
chảy về lòng biển
Chảy về với cánh đồng lúa chín
Rặng tre nghiêng chiều
Bến nước nghiêng trăng
Và tất cả ta gọi tên Tổ quốc
Một Tổ quốc thiêng liêng màu sắc Việt
Luôn dâng đầy muôn nẻo bến bờ xa
Luôn dâng đầy muôn nẻo bến bờ xa…
(Trích Là Việt, Nguyễn Phan Quế Mai, đăng trên báo Thanh niên ngày 8/6/2014)
Dàn ý chi tiết
Trong hành trình đi xa của con người, có những miền đất lộng lẫy khiến ta trầm trồ, nhưng cũng có một nơi luôn khiến trái tim lặng lẽ quay về – đó là quê hương. Nhiều thi sĩ từng nói rằng: “Quê hương nếu ai không nhớ / Sẽ không lớn nổi thành người.” Trong bài thơ “Là Việt”, Nguyễn Phan Quế Mai đã khắc họa một hành trình cảm xúc đặc biệt của nhân vật trữ tình “ta”: từ nỗi nhớ quê hương khi đứng giữa những đô thị phương Tây tráng lệ, đến niềm tự hào về cội nguồn dân tộc, và cuối cùng là sự khẳng định thiêng liêng về bản sắc Việt. Mạch cảm xúc ấy không chỉ là tâm trạng của riêng một con người xa xứ mà còn là tiếng nói sâu thẳm của những trái tim Việt luôn hướng về Tổ quốc.
– Văn bản thơ là một hành trình cảm xúc đẹp đẽ và sâu sắc của nhân vật trữ tình “ta”.
– Mở đầu là cảm xúc hoài niệm cá nhân của một con người đã từng đi qua, từng sống trong không gian hiện đại, xa hoa, nơi phồn hoa của thế giới phương Tây “Paris ánh sáng hay London cổ kính…”. Song, nỗi nhớ không dành cho nơi phồn hoa, mà dành cho quê hương – nơi có “mái đình”, “triền sông”, “câu hò”, “rơm rạ”, “rặng tre”…
– Tiếp theo, là cảm xúc tự hào dân tộc của ta khi ý thơ nhắc đến “Dòng máu Lạc Hồng” và “giấc mơ ôm ấp biển Đông” thể hiện ý thức về nguồn gốc, lãnh thổ, chủ quyền – những vấn đề lớn lao gắn liền với vận mệnh đất nước.
– Cuối cùng, cảm xúc của ta là đi từ nhận thức đến khẳng định và tự hào dù đi đâu, vẫn một lòng hướng về đất mẹ:
“Ta là ta ngàn Việt những dòng sông…”
“Và tất cả ta gọi tên Tổ quốc”
– Sự vận động cảm xúc của nhân vật trữ tình Ta trong bài thơ là điểm nhấn đặc sắc góp phần làm cho bài thơ trở thành một bản hòa ca trữ tình giàu hình ảnh, ngôn từ đẹp, thể hiện tâm hồn Việt, tình yêu đất nước Việt thiết tha của tác giả.
Từ nỗi nhớ quê hương mộc mạc, cảm xúc của nhân vật trữ tình dần mở rộng thành niềm tự hào về dòng máu Lạc Hồng và cuối cùng lắng đọng trong lời khẳng định thiêng liêng về Tổ quốc. Hành trình cảm xúc ấy giống như dòng sông, dù quanh co hay ghềnh thác vẫn tìm đường trở về biển lớn – trở về với cội nguồn dân tộc. Nhờ vậy, đoạn thơ không chỉ gợi lên vẻ đẹp của những hình ảnh thân thuộc như rặng tre, cánh đồng, bến nước mà còn làm bật lên ý thức sâu sắc về bản sắc Việt trong tâm hồn con người. Đọc những câu thơ ấy, người ta chợt nhận ra rằng đi xa đến đâu, trong sâu thẳm mỗi trái tim Việt vẫn luôn vang lên một tiếng gọi tha thiết: Tổ quốc.
