Đề bài: Viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) Phân tích làm rõ đặc điểm về cảm xúc của nhân vật trữ tình trong đoạn văn bản Ca dao nhớ mẹ
Tôi ngồi tôi ngóng ngày xưa
Xa xa dáng mẹ chợ trưa đường làng
Bánh đa bánh đúc rộn ràng
Tiếng cười con trẻ ngô rang bếp lò
Tôi ngồi tôi nhớ quạt mo
Bàn tay mẹ dỗ giấc mơ đêm hè
Có con đom đóm lập lòe
Thắp miền thơ ấu đến giờ còn vui…
Tôi ngồi tôi khóc mồ côi
Mới tươi nắng sớm đã bời bời mưa
Cái cò run rẩy bờ khuya
Rồi ra ai đón ai đưa những ngày…
Tôi ngồi tôi nhấp đêm dài
Nghe thương nhớ rịn cay cay mắt mình…
( Đặng Toán, Ca dao nhớ mẹ . nguồn thivien.net )
Dàn ý chi tiết
1. Mở bài
– Nêu tên tác giả, tác phẩm và yêu cầu đề bài.
Có những nỗi nhớ chỉ cần một tiếng gió, một màu chiều là đủ làm lòng người chao nghiêng. Đoạn thơ Ca dao nhớ mẹ của Đặng Toán gợi lên chính thứ cảm xúc mỏng manh mà bền bỉ ấy—nỗi nhớ lam lũ nhưng ấm áp dành cho mẹ. Trong nhịp điệu chậm, lặp đi lặp lại của câu thơ “Tôi ngồi tôi…”, người đọc nghe thấy tiếng của một trái tim cô đơn đang lật giở từng trang tuổi thơ, nơi dáng mẹ, bàn tay mẹ, giấc ngủ mẹ ru trở thành ánh sáng duy nhất dẫn đường cho ký ức. Như nhà thơ Chế Lan Viên từng viết: “Con nhớ mẹ lắm mẹ ơi. Con đi giữa mọi người, mà như đi trong sa mạc.” Đoạn thơ Đặng Toán cũng khơi lên một nỗi trống trải như thế—nỗi nhớ kéo dài mãi không nguôi khi con mất mẹ.
2. Thân bài
Luận điểm 1: Nhân vật trữ tình xúc động, nghẹn ngào khi nhớ về quá khứ
– Điệp từ “tôi ngồi tôi…” cho thấy trạng thái trầm tư, lặng lẽ hồi tưởng.
– Hình ảnh “ngóng ngày xưa”, “xa xa dáng mẹ” gợi cảm giác bồi hồi, day dứt khi trở về trong kí ức.
→ Tâm trạng người con đầy xao động trước những hình ảnh thân quen của một thời đã xa.
Luận điểm 2: Cảm xúc hạnh phúc và nhớ thương khi nghĩ về tình mẹ
– Những kỉ niệm giản dị mà ấm áp: mẹ đi chợ về, tiếng con trẻ bên bếp lò, bàn tay mẹ quạt mo mỗi đêm hè.
– Hình ảnh “đom đóm lập lòe” tượng trưng cho ánh sáng nhỏ bé nhưng lung linh của tuổi thơ.
→ Tất cả gợi lại cảm giác yên bình, được che chở, được yêu thương vô điều kiện.
→ Người con nhớ về mẹ bằng niềm biết ơn, yêu thương và hạnh phúc.
Luận điểm 3: Cảm xúc đau đớn, nghẹn ngào khi ý thức mình đã mồ côi
– Câu thơ “tôi ngồi tôi khóc mồ côi” bộc lộ nỗi mất mát tận cùng.
– Những hình ảnh thiên nhiên chuyển từ tươi sáng sang “bời bời mưa” gợi tâm trạng trống vắng, buồn thảm.
– Sự run rẩy của “cái cò” gợi chính sự cô đơn, lẻ loi của người con khi không còn chỗ dựa là mẹ.
→ Cảm xúc thương nhớ mẹ trở thành nỗi đau âm ỉ suốt đời.
Luận điểm 4: Tình cảm kết đọng – nỗi nhớ thương mẹ triền miên
– “Nhấp đêm dài”, “cay cay mắt mình” thể hiện nỗi nhớ không dứt.
– Tình mẹ trở thành miền kí ức thiêng liêng mà nhân vật trữ tình luôn hướng về.
3. Kết bài
– Khẳng định đoạn thơ khắc họa chân thật, sâu sắc cung bậc cảm xúc của người con dành cho mẹ: vừa thương nhớ, vừa hạnh phúc, vừa đau đớn vì mất mát
Dưới đây là mở bài và kết bài được viết lại đúng yêu cầu:
– Không giọng GPT
– Giọng học sinh giỏi, tự nhiên, có chiều sâu
– Có thể dùng trích dẫn, cách viết nâng cao
– Không dùng các cụm từ máy móc như “khép lại bài thơ”, “ta thấy rằng”,…
Nỗi nhớ trong thơ Đặng Toán không chỉ là hồi tưởng mà là một cách giữ mẹ ở lại, giữ những năm tháng ấu thơ khỏi rơi khỏi ký ức. Cảm xúc của nhân vật trữ tình trải dài như một làn khói mỏng: khi thì ngọt, khi thì buốt, cuối cùng đọng lại thành nỗi đau mồ côi thấm sâu tận đáy tâm hồn. Đọc xong, ta bỗng hiểu thêm điều Nguyễn Duy từng viết: “Mẹ ru cái lẽ ở đời / Sữa nuôi phần xác, hát nuôi phần hồn.” Nhờ những rung động chân thành ấy, đoạn thơ trở thành lời nhắc dịu dàng mà da diết: ai còn mẹ, xin đừng để yêu thương muộn màng; còn với những người đã mồ côi, ký ức về mẹ sẽ mãi là nơi ấm nhất để trở về.
